100 gierzwaluwsoorten

 

 

Atiu Swiftlet

Komt alleen voor op Atiu, een van de Cook eilanden.

 

Bedreigd door toerisme en klimaatcrisis.

 

 

 

 

 

 

 

 

Overige gierzwaluwpagina's - Contact

 

Biodiversiteit !

 

Wereldwijd zijn sinds het Eoceen, 50 miljoen jaar geleden (Noord- en Zuidpool waren ijsvrij en de aarde was acht graden warmer), rond de 100 soorten gierzwaluw ontstaan. In de VS, Wyoming, werd de toen levende gemeenschappelijke voorouder van gierzwaluw en kolibrie ontdekt (gedoopt Eocypselus rowei), met intact verenkleed, zie de kennis van nu, 2-5-2013.

 

De gierzwaluwen zijn nu onderverdeeld in twee families (gierzwaluwen en boomgierzwaluwen) en 18 geslachten. Het geslacht Apus telt 15 soorten waaronder "onze" gierzwaluw, Apus apus.

 

De positie van onze gierzwaluw, Apus apus in het Rijk der Dieren

Rijk   -  Animalia (Dieren)

Stam  -  Chordata (Chordadieren)

Klasse  -  Aves (Vogels)

Superorde  -  Apodimorphae (Gierzwaluwen en Kolibries)

Orde  -  Apodiformes (Gierzwaluwen en Boomgierzwaluwen)

Familie  -  Apodidae (Gierzwaluwen)

Geslacht  -  Apus (Apous is oud Grieks voor "zonder poten")

Soort  -  Apus apus (gierzwaluw, Fries: toerswel)

 

 

J.W. Albarda, Aves Neerlandicae, 1897, p. 47

 

 

In de tweede vogelatlas / naamlijst van Nederlandse vogels van Albarda behoorde de gierzwaluw met de familie der nachtzwaluwachtigen nog tot de orde der snorvogels.

(Overzicht Avifauna's van Schlegel-1860 tot Bijlsma-2001)

 

 

 

Gierzwaluwen komen in bijna alle landen voor, maar verreweg de meeste  soorten  broeden op het zuidelijk halfrond, vooral in Zuid-Amerika (24) , Afrika (28) en Zuidoost AziŽ (40). AustraliŽ en Canada kennen maar een soort, de V.S. heeft drie soorten, Europa (EU-28) vijf. Op Groenland, IJsland, Nova Zembla en Antarctica broedt geen enkele soort.

 

Veel soorten broeden in een zeer klein gebied of zelfs alleen op een enkel eiland.  Onze gierzwaluw broedt juist in een heel groot gebied, van Ierland tot in China (daar, oostelijk van Iran de ondersoort Apus apus pekinensis). Diverse soorten zijn (ernstig) bedreigd. Volgens de IUCN-red list is de populatietrend van 8 soorten niet bekend, 6 soorten nemen toe, 48 zijn stabiel en 37 soorten nemen af. In Europa is het gebied waar ze voorkomen sinds de jaren '80 van de vorige eeuw niet veranderd (

 

Alle soorten staan hieronder alfabetisch op landnaam naar broedgebied en daarbinnen alfabetisch op de Engelse naam, maar de Google zoekfunctie doet het prima ! De links gaan naar de verspreidingskaart en andere gegevens van de soort op  IUCN Red List . Maar liefst 28% van de 129.000 soorten worden met uitsterven bedreigd, en 14% van de vogelsoorten.

 

Phil Chantler en Gerald Driessens

Swifts, a Guide to the Swifts and Treeswifts of the world, 1995. 2e druk 2000. Geb. 272 p. Behandeling van 98 Gierzwaluwsoorten in 18 families met verspreidingskaarten en soortentekening. 2e hands vanaf ca. 20 Euro via o.a. Abebooks.co.uk .

 

 

Europa

 

Naast "onze" gierzwaluw, de Common Swift, Apus apus, broeden in Europa nog vijf andere soorten gierzwaluw, allemaal in Zuid-Europa.

 

In december 2020 verscheen de tweede Europese Broedvogelatlas (EBBA2) met data van 556 soorten broedvogel. Te bestellen bij b.v. Lynxeds voor 90 Euro. Nieuwe info daaruit is hieronder deels verwerkt.

 

Alpengierzwaluw

De Alpengierzwaluw (Alpine Swift, Tachymarptis melba) is, na onze Apus apus, in Europa de meest algemene gierzwaluw maar broedt vooral in Afrika en AziŽ. Hij is flink groter dan onze Gierzwaluw en broedt in het Middellandse Zee-gebied van Spanje, ItaliŽ, Griekenland, Turkije en tot in de Himalaya. Er wordt gebroed in rotsen (vooral de Alpen) maar vooral sinds de jaren '90 steeds meer in gebouwen. In Barcelona broeden duizenden paartjes.

Het broedgebied breidt naar het noorden uit. In 1955 werd Duitsland, Freiburg voor het eerst bereikt. De meest noordelijke broedplaatsen zijn tegenwoordig in Straatsburg (Fr.) en Karlsruhe (DE).  Er worden tien ondersoorten onderscheiden, de Europese heet T. melba melba.

De populatie neemt geleidelijk toe, in Zwitserland en ItaliŽ zelfs met 50% in 20 jaar.

 

- Webcam Alpengierzwaluw, Freiburg, Duitsland

- 54 x officieel in Nederland waargenomen

- Foto's op Flickr.com

- Broed en overwinteringsgebieden

- Foto's, geluiden en filmpje in vlucht

- Duits artikel over verschil in verblijfsduur Alpengierzwaluw- en Gierzwaluw

 

Alpengierzwaluw

Meer op: Wikipedia

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vale gierzwaluw

Het broedgebied van de Vale gierzwaluw (Pallid Swift, Apus pallidus) is in Europa nagenoeg gelijk aan dat van de Alpengierzwaluw, dus beperkt tot een vrij smalle kuststrook rond de Middellandse Zee. In het westelijk deel gaat het om ondersoort brehmorum en in het oosten om illyricus. Ze broeden in rotsen en gebouwen. Het broedgebied breidt wat uit op de Balkan, midden-ItaliŽ en naar het noorden van Spanje.

 

De vogel lijkt erg veel op onze gierzwaluw, maar is wat lichter waardoor het soms lastig is het voorkomen goed te kwanitificeren.

Wordt maar weinig in Nederland waargenomen, voor het eerst in 2006 op Vlieland en uitsluitend in oktober en november zoals op 9-13 november 2018 op Texel en bij Oostkapelle (Zld). Ook werden er toen een aantal in BelgiŽ gespot. Opmerkelijk veel werden er in oktober 2020 gemeld.

 

- Alle NL-waarnemingen op waarneming.nl

- waarnemingsstatistieken vale gierzwaluw

- Foto's op Flickr

- Broed- en overwinteringsgebied

- Webcam bij nesten Vale gierzwaluw, Jerez, Spanje

- Filmpje van kolonie in Spanje, Costa del Sol

- Spaanse broedvogel met geo-locator overwinterde in Benin (Spaanse tekst)

 

Pijlstaartgierzwaluw (voorheen kaffergierzwaluw)

De Pijlstaartgierzwaluw (White-rumped Swift, Apus caffer) broedt in Afrika maar breidt zich vooral sinds de jaren '70 langzaam naar het noorden uit. Broedde in 1966 voor het eerst in Zuid-Spanje en inmiddels ook nabij Madrid en tot in het noorden van Portugal. Ze nestelen bijna uitsluitend in oude nesten van roodstuitzwaluwen. Die zitten buiten steden en dorpen in bunkers, dammen, bruggen, tunnels en grotten.

In juni 2011 voor 't eerst gezien in Frankrijk, in 2020 regelmatig. Zie observation.org .

 

- Broed- en overwinteringsgebied

- in Zweden in 2015 hernoemd tot "vitgumpseglare" (witstuitgierzwaluw)

 

 

Huisgierzwaluw

De eigenlijk Afrikaanse en Indische Huisgierzwaluw (Little Swift, Apus affinis) broedt sinds 2000 in Europa in het zuid-spaanse Cadiz (nu 60-70 paar). Maar ook in Madrid zijn al broedparen gelocaliseerd. In Europa betreft het de ondersoort galilejensis. Het broedgebied breidt verder noordwaarts uit. Er zijn vermoedens van broedgevallen in Seville en Marbella. Verder komt hij alleen voor in zuidoost Turkije, waar 99% van de Europese populatie (900-2.500 paar) leeft.

Ze nestelen in gebouwen maar gebruiken ook vaak nesten van huiszwaluwen.

 

Hij werd slechts drie keer in Nederland waargenomen: in  '01 en '06 op Terschelling en bij IJmuiden en op 27-10-2020 op Vlieland. In BelgiŽ was de 1e en enige waarneming op 26-10-2020 bij Blankenberge.  (zelfde vogel op Vlialand?)

 

-Broed- en overwinteringsgebied van de huisgierzwaluw

 

Madeiragierzwaluw

De Madeiragierzwaluw (Plain Swift, Apus unicolor) broedt uitsluitend op Madeira (Portugal,ca. 1.500 broedparen) en de Canarische eilanden (Spanje). Ze overwinteren deels op de broedlocaties maar trekken ook weg naar de westkust van Afrika.

Met geo-locators werden twee vogels gevolgd in het overwinteringsgebied, vnl. Liberia. Zie: overwinteringsroutes (samenvatting) en volledige paper.

 

- Fraaie foto

- Broed- en overwinteringsgebied

 

 

Afrika

 

African Palm Swift, Cypsiurus parvus

African Swift, Apus barbatus

Bates's Swift, Apus batesi

(Liberia, Ivoorkust, Kameroen, Gabon)

Black Spinetail, Telacanthura melanopygia

Bohm's Spinetail, Neafrapus boehmi

Bradfield's Swift, Apus Bradfieldi

(Angola, NamibiŽ, Zuid-Afrika )

Cassin's Spinetail, Neafrapus cassini

Horus Swift, Apus horus , Horusgierzwaluw

(1e en enige waarneming in NL: september 2019)

Mottled Spinetail, Telacanthura ussheri

Mottled Swift, Tachymarptis aequatorialis

Nyanza Swift, Apus niansae

(EthiopiŽ, SomaliŽ, Tanzania, Kenia, Oeganda)

Sabines's Spinetail, Rhaphidura sabini

Scarce Swift, Schoutedenapus myoptilus

(Kenia, Kameroen, Congo, Zimbabwe, Zambia)

 

Congo

Schouteden's Swift, Schoutedenapus schoutedeni

 

Sao Tome en Principe (bij Gabon)

Sao Tome Spinetail, Zoonavena thomensis

(alleen op eilanden Sao Tome en Principe)

 

Kaap Verdische eilanden

Alexander's Swift, Apus alexandri

 

Madagascar

Madagascar Spinetail, Zoonavena grandidieri

 

Mauritius en Rťunion

Mascarene Swiftlet, Collocalia francica

 

SomaliŽ, Jemen, Oman

Forbes-watson's Swift, Apus berliozi

 

Amerika

 

Amerika, Noord

Chimney Swift, Chaetura pelagica

- Video met invliegers

- Fraai filmpje over restauratie en herbezettting van oude "schoorsteen"

- Schoorsteengierzwaluwhappen(ing), kraaien pikken uitvliegende schoorsteengierzwaluwen op.

- Paper (E): over variaties in jongengewicht

 

Amerika, Noord en Midden

Black Swift, Cypseloides niger

- Kaartjes met trekroutes

- Presentatie door Kim Potter, 53 m. 2012

Vaux's Swift, Chaetura vauxi

- Filmpje: 30.000 vogels overnachten in de schoorsteen van een school)

 

Amerika, Midden en Zuid

(soortinfo over Midden- en Zuid-Amerika op Neotropical birds)

 

Band-rumped Swift, Chaetura spinicaudus

(BraziliŽ, Columbia, Equador, Panama, Venezuela)

Chestnut-collared Swift, Streptoprocne rutila

(Mexico, Panama, Venuzuela, Colombia, Equador, Bolivia)

Great Swallow-tailed Swift, Panyptila sanctihieronymi

Lesser Swallow-tailed Swift, Panyptila cayennensis

Spot-fronted Swift, Cypseloides cherriei

(Costa-Rica, Venezulela, Colombia, Equador)

White-chinned Swift, Cypseloides cryptus

White-collared Swift, Streptoprocne zonaris

(Paper over broedbiologie in BraziliŽ)

White-throated swift, Aeronautes saxatalis

 

Amerika, Zuid

Andean Swift, Aeronautes andecolus

(ArgentiniŽ, Chili, Bolivia, Peru)

Chapman's Swift, Chaetura chapmani

Fork-tailed Palm swift, Tachornis squamata

Grey-rumped Swift, Chaetura cinereiventris

Pale-rumped Swift, Chaetura egregia

(BraziliŽ, Columbia, Equador, Peru)

Rothschild's Swift, Cypseloides rothschildi

(Kleine strook in ArgentiniŽ, Bolivia)

Short-tailed Swift, Chaetura brachyura

Sooty Swift, Cypseloides fumigatus

(Mitochondrial Genome van Sooty Swift)

Southern swift, Chaetura meridionalis

(Ook wel Sick's swift genoemd)

Tepui Swift, Streptoprocne phelpsi

(synoniem: Cypseloides phelpsi

Venezuela, Guyana, NE Brazil Unique Pictures !)

White-chested Swift, Cypseloides lemosi

(Twee heel kleine gebiedjes in Columbia en Equador)

White-tipped Swift, Aeronautes montivagus

(Guyana's, Suriname, Venezuela - Bolivia)

 

Antillen

Antillian Palm Swift, Tachornis phoenicobia

(Cuba, Dominicaanse Republiek, HaÔti, Jamaica)

Lesser Antillian Swift, Chaetura martinica

(Guadeloupe, Barbados, St. Vincent, Tobago, Dominica)

 

BraziliŽ

Biscutate Swift, Streptoprocne biscutata

(Paper (E) over de broedbiologie)

Great Dusky Swift, Cypseloides senex

(Onderzoek naar broedplaatsen achter watervallen)

 

Mexico

White-fronted Swift, Cypseloides storeri

(klein gebiedje zuidwest van Mexico-stad)

White-naped Swift, Streptoprocne semicollaris

 

Venezula

Ashy-tailed Swift, Chaetura andrei

(Met Sick's swift ondersoort van Vaux's Swift / Chimney swift)

Pygmy Swift, Tachornus furcata

 

AustraliŽ

 

Australian Swiftlet, Aerodramus terraereginae

Chantler/Driessens:  Collocalia terraereginae

Alleen in NO kustgebied van Queensland.

 

AziŽ

 

AziŽ, zuidoost

Asian Palm Swift, Cypsiurus balasiensis

Black-nest Swiftlet, Collocalia maxima

Brown-backed Needletail, Hirundapus giganteus

(O'Hanlon. p. 131)

Crested Treeswift, Hemiprocne coronata

Edible-nest Swiftlet, Aerodramus fuciphagus

(IndonesiŽ, Cambodja, MaleisiŽ. BBC over "nestboerderijen")

Glossy Swiftlet, Collocalia esculenta

- Ook: White-bellied Swiftlet

- paper over fossielenonderzoek in de Niah grotkolonie op Borneo van 48.000 jaar

Grey-rumped Treeswift, Hemiprocne longipennis

(IndonesiŽ, MaleisiŽ)

Himalayan Swiftlet, Collocalia brevirostris

House Swift, Apus nipalensis

- De enige waarneming in Canada !

Pasific Swift, Apus pasificus

(Oostelijk SiberiŽ, Japan, China)

(Enige waarneming in NL, Westkapelle, 12-6-2017

Idem met foto's op https://waarneming.nl/waarneming/view/139900480 .

Waarneming UK, 10-8-2019

Foto's Denemarken 13-5-2013)

Silver-backed Needletail, Hirundapus cochinchinensis

(klein gebiedje Nepal, China)

Uniform Swiftlet, Aerodramus vanikorensis

(IndonesiŽ, Nieuw Guinea, Filippijnen)

Waterfall Swift, Hydrochous gigas

(Sumatra, MaleisiŽ , Brunei. Ook: Giant Swiftlet, Collocalia gigas.

Artikel over het nest)

Whiskered Treeswift, Hemiprocne comata

(IndonesiŽ, MaleisiŽ, Filippijnen)

White-throated Needletail, Hirundapus Caudacutus

Stekelstaartgierzwaluw

- Mogelijk 1e en enige waarneming 1996 in Nederland

Purple Needletail, Hirundapus celebsis

(Philippijnen, Celebes)

 

Buthan, Myanmar

Dark-rumped Swift, Apus acuticauda

 

India

Indian Swiftlet, Collocalia unicolor

(ZW India, Sri Lanka)

White-rumped Spinetail, Zoonavena sylvatica

(India, Nepal)

 

IndonesiŽ

Cave Swiftlet, Collocalia linchi

Moluccan Swiftlet, Aerodramus infuscatus

(Celebes, Ambon)

Mossy-nest Swiftlet, Collocalia salangana

Silver-rumped Spinetail, Rhaphidura leucopygialis

(IndonesiŽ, MaleisiŽ)

 

Nieuw Guinea e.o.

Bare-legged Swiftlet, Collocalia nuditarsus

Mountain Swiftlet, Collocalia hirundinacea

Moustached Treeswfit, Hemiprocne mystacea

Papuan Spinetail, Mearnsia novaeguineae

Papuan Swiftlet, Collocalia papuensis

 

Philippijnen

Philippine Spinetail, Mearnsia picina

Philippine Swiftlet, Aerodramus mearnsi

Pygmy Swiftlet, Collocalia troglodytes

Whitehead's Swiftlet, Aerodramus whiteheadi

 

PolynesiŽ

Atiu Swiftlet, Aerodramus sawtelli

(400 vogels, alleen op Atiu; een van de Cook eilanden, status kwetsbaar, bedreigd door toerisme en klimaatcrisis)

Caroline Swiftlet, Aerodramus inquieta

(Was Guam swiftlet, alleen op Guam en de Mariana eilanden, VS)

Palau Swiftlet, Collocalia pelewensis

Alleen op de Palau eilanden

Polynesian swiftlet, Aerodramus leucophaeus

Mogelijk uitgestorven, alleen op Tahiti (Fr.)

 

Seychellen

Seychelles Swiftlet, Aerodramus elaphrus

 

Solomon eilanden

Mayr's Swiftlet, Collocalia orientalis

White-rumped Swiftlet, Aerodramus spodiopygius

 

++++++++++++++++++++++

 

Jaap Langenbach

Willemstraat 38, 3611 RK Utrecht

06- 3849 7474

 

jaaplangenbach@ziggo.nl

https://twitter.com/ApusNL

  Begin pagina