Gierzwaluwnieuws 2021

Nieuws andere jaren: 2020   2019    2018     2017     2016     2015    2014    2013

Gestrand bij de nestkast op het balkon van Louis-Philippe Arnhem in Leuven.

 

Overige gierzwaluwpagina's

100 gierzwaluwsoorten

Bescherming   Broedvogelbestand

Camerabewaking  Fenologie

Frysln    GBN   

Kunstnesten     Leefwijze   

Lokgeluiden   Maarssen

Nachtvliegen   Nesten zoeken

Opvang  Tellingen   Tillen 

Trekroutes  Utrecht

Webcams   Weblinks

Werkgroepen  Wet- en regelgeving 

Woudsend

 

Contact: JaapLangenbach@ziggo.nl

Willemstraat 38, 3511 RK, Utrecht

06 -3849 7474

https://twitter.com/ApusNL

 

29 maart 2021, update 21 april

 

Primeur voor Bergen op Zoom

Ingrid meldde op 28 maart de eerste gierzwaluw uit Bergen Op Zoom. Ze was er "heel zeker" van want ze stond al met de verrekijker te kijken toen ie "heel dichtbij kwam overvliegen". Het is de achtste waarneming in maart "ooit". Op 5 april zag ze er daar weer eentje. En op 6 april zag Jeroen Veentra er eentje in een sneeuwbui bij Fochteloo (Fr.)

Inmiddels staan er een kleine 50 waarnemingen op waarneming.nl. In Ter Heyde werd op 20-4 de eerste invlieger in een nestkast waargenomen. Maar de instroom komt dit jaar erg laat op gang. Gemiddeld over '15 - '20 waren er op 20 april al  ruim 1.000 waarnemingen (590 in '17 tot 2.580 ! in '20).

 

De eerste op 15 maart was vals alarm

Op waarneming.nl werd door Vincent Schieveen op 15 maart een gierzwaluw in het Soesterkwartier gemeld. Ik ken Vincent als ervaren vogelaar die heel goed weet hoe de gierzwaluw vliegt. Maar het is wel extreem vroeg. Sinds 1973 waren er slechts 7 maartmeldingen en de vroegste "ooit" was op 23 maart 2010. Bij de melding ontbreekt elke toelichting en de redactie vroeg om opheldering. De melding is inmiddels verwijderd.

- de eerste waarnemingen van 2021

- meer over eerste aankomst

- aantallen langs trektelposten april

- E-bird: gemiddeld verloop van voorkomen zomer-winter Afrika-China-Europa

 

 

29 maart 2021

De gierzwaluw in broedvogels Sovon 2019

 

Sovon publiceerde weer een lijvig rapport over de broedvogelstand in 2019. Op pagina 94 t/m 97 wordt de gierzwaluw behandeld en de naam "gierzwaluw" komt 54 keer in het document voor.

De trend is volgens de MUS-tellingen sinds 2007 licht dalend. Dat is dus volgens aantallen rondvliegende vogels tijdens de derde van drie MUS-tellingen. In 2019 werden er tijdens die 3e telling van 15-6 tot 15-7 20.810 stuks gezien. Er wordt niet aangegeven in hoeverre die trend ook als de trend van de broedvogelstand mag worden beschouwd.

In de Vogelatlas 2013-2015 werd het aantal broedparen geschat op 40.000 - 60.000.

In vijftien steden/dorpen waar intensief werd geteld werd berekend hoeveel inwoners er per broedpaar zijn. Gemiddeld kwam dat op 249 inwoners per broedpaar maar de variatie is groot: van 897 inwoners per paar in Delft tot slechts 15 in Woudsend.

- Sovon, broedvogels 2019

- gierzwaluwtellingen Woudsend

 

 

 

 

16 maart 2021

Stevige kritiek op gedragscode voor woningcorporaties

 

Het Netwerk Groene Bureaus (NGB) is kritisch over een nieuwe gedragscode voor soortenbescherming door woningcorporaties. De code omvat generieke maatregelen voor een groot aantal projecten zodat geen ontheffing Wet Natuurbescherming (Wnb) voor elk project meer nodig is. De NGB meent dat de code voor veel te grote projecten van toepassing is waardoor de bescherming van soorten als gierzwaluw, huismus en verschillende soorten vleermuizen onvoldoende gewaarborgd is. Het is verder onduidelijk in welke gevallen de code van toepassing is, de monitoring is niet omvangrijk genoeg en duurt te kort, de basisvoorwaarden voor het "natuurvrij maken' ontbreken en er zou geen aparte onderzoeksinspanning opgenomen moeten worden (maar verwezen worden naar bestaande protocollen zoals het Kennisdocument gierzwaluw). Verder doet de NGB een aantal suggesties voor betere maatregelen. Zo worden in de code voor gierzwaluwen nog steeds de levensgevaarlijke gierzwaluwdakpannen toegelaten. Al met al vindt de NGB de gunstige staat van instandhouding van de betrokken soorten met deze code niet gegarandeerd en ook dat deze gedragscode niet voor vogels kan worden toegepast.

 

- bericht Groene Ruimte 12-3-2021

- reactie van NGB op de ontwerp gedragscode

- meer over gedragscodes

- dakpanhuifjes zijn gevaarlijk voor gierzwaluwen

 

 

12 maart 2021

Standaard nesten voor gierzwaluwen in nieuwbouw?

 

In een manifest van natuurorganisaties, bouwondernemingen, banken en leveranciers wordt bepleit dat in het nieuwe regeerakkoord wordt opgenomen dat er voor nieuwbouw een "Natuurstandaard" wordt opgesteld. Alle nieuwbouw zou voorzien moeten worden van groenvoorzieningen in de buurt en van broed- en verblijfplaatsen voor vogels en zoogdieren zoals gierzwaluw, huismus en vleermuis.

 

 

Het gebeurt hier en daar al vrijwillig maar dat is niet genoeg en is een concurrentienadeel voor bouwers die er wel geld voor uittrekken. Natuurvoorzieningen zouden daarom verplicht moeten worden opgenomen in de aanbestedingseisen. Het al langer bepleite "natuurinclusief bouwen", dat ook volgens minister Carola Schouten gangbaar gemaakt moet worden, kan zo snel en systematisch van  de grond komen.

 

- bericht NRC 10 maart 2021

- manifest "Bouwen voor Natuur" bij NLGreenlabel

- meer over thema verplichte neststenen in de nieuwbouw

 

 

28 februari 2021

Ze komen er weer aan !

 

In Givatayim, IsraŽl, zijn op 17 februari de eerste gierzwaluwen aangekomen. Het was er nog koud, 5 graden en in Jeruzalem lag sneeuw. Er is een enthousiaste groep beschermers die ook flink wat nestkasten met camera's in bedrijf heeft. Op 26 februari kwam de eerste vogel in nestkast 19M aan. CoŲrdinator Amnon Hahn zag bij aankomst dat hij/zij vrijwel direct in de nestkom kroop en na 7 minuten indommelde met de ogen dicht. Kast B4 is inmiddels ook bezet en op 28 februari arriveerden de twee broedvogels in kast B3.  Op Youtube is het allemaal te volgen, live en via opgenomen filmpjes.

Tien graden noordelijker, in Tasjkent, Oezbekistan, werden de eerste twee gierzwaluwen op 19 februari gezien.

Op deze deze site van e-bird is het verloop van de trek en de aankomst in januari-februari in het Midden-Oosten goed te zien.

 

 

De allereersten in Nederland worden soms eind maart gezien maar pas vanaf 15 april is er een redelijke trefkans als je goed uitkijkt. De hoofdmacht komt eind april en in de eerste week van mei. Ze vertrekken begin april uit het winterverblijf in Congo.

 

 

19 februari 2021

Nachtelijke samenwerking op hoog niveau

 

Een boek met een gierzwaluw op de cover moet ik hebben, ongeacht de inhoud. De Volkskrant, 13-2-2021, bracht me via een interview met schrijfster Helen Macdonald op het spoor van "Schemervluchten", de vertaling van "Vesper Flights". De titel slaat op de nachtelijke klimvluchten van de gierzwaluw. Het blijkt een verzameling van 41 natuuressays waarbij vogels vaak de inspiratiebron zijn voor bespiegelingen over de relatie van mens en natuur.  

 

De gierzwaluw wordt geÔntroduceerd als "magisch", een "devil bird", als "onbevattelijke engelen" en "buitenaardse wezens" met een geopende bek die aan een "mini-reuzenhaai" doet denken. Als je er eentje in je hand hebt lijkt het "een entiteit uit een alternatief universum". Raadsels zijn het, nog steeds.

 

In de zomer verzamelen de niet broedende gierzwaluwen zich twee maal per nacht op 2-3 km hoogte boven Midden-Nederland. Rechtsonder op de cover staat de radar van piloot Luit Buurma / ecoloog Adriaan Dokter waarmee de nachtelijke klimvluchten bestudeerd werden.  Het is nog niet goed helder waar die voor dienen. Deels om te slapen, maar ook voor "socialising", naar elkaar kijken, van elkaar leren, het kalibreren van het magnetisch kompas, verkennen van de topografie van de heel verre omgeving en om het weer te voorspellen. De schrijfster komt terug op dat "buitenaardse" en ziet een voorbeeld voor de mens. Hoe gemeenschapszin leidt tot meer kennis om bij dreigend onheil betere beslissingen te kunnen nemen.

 

- Schemervluchten, 320 p. Euro 23,-  Bezige Bij, 2021 (of bij uw lokale boekhandel)

- Meer over ontdekking en onderzoek van de nachtelijke klimvluchten

 

 

7 februari 2021

SMP voor Wijk bij Duurstede

Op 2 februari is door provincie Utrecht voor de tweede maal een Soortenmanagementplan (SMP) goedgekeurd, ditmaal voor de hele gemeente Wijk bij Duurstede. Het SMP beschrijft de voorschriften voor een generieke ontheffing van de verbodsbepalingen voor het verstoren van gierzwaluw, huismus, en drie vleermuissoorten volgens de Wet natuurbescherming.  Deze SMP geldt voor 10 jaar, inclusief de dorpen Cothen en Langbroek. In 2018 werd zo'n plan van kracht voor een wijk in Amersfoort en in 2020 voor de hele gemeente Zeist.

In het SMP staat o.a. waar de soorten voorkomen, hoe ze beschermd moeten worden, hoe de monitoring moet worden uitgevoerd en onder welke andere voorwaarden er geen ontheffing Wnb hoeft te worden aangevraagd voor een ingreep bij een individueel project. Het doel van SMP's is o.a. efficiŽnter werken, kosten besparen en beter beschermen.

 

- bericht in Wijksnieuws.nl

- beschikking van de provincie en tekst van het SMP

 

Meer over SMP's:

- SMP Zeist (+kaart met gierzwaluwnestlocaties, blauw vierkant)

- SMP Etten Leur

- SMP Groningen-Hoogkerk - versterkingsoperatie

- SMP Vechtdal Wonen voor Hardenberg e.o. nov. 2020

 

 

Lezing over Apus horus (de Schiergierzwaluw?)

 

2 februari 2021

Dutch Birding verzorgt op dinsdagavond 2 februari om 20 u. een livestream van een lezing over Apus horus, de Horusgierzwaluw. Die broedt alleen zuidelijk van de Sahara (zie broedgebied ). De eerste en enige Nederlandse waarneming was mogelijk op 26/27 september 2019 boven Schiermonnikoog (zie waarneming.nl - Horusgierzwaluw ). Dat zou dus heel erg bijzonder zijn en was aanleiding om de Nederlandse naam "Schiergierzwaluw" te overwegen.

De Belg Gerald Driessens (van het boek "A guide to the Swifts and Treeswifts of the World) en Justin Jansen (de ontdekker op Schier) voeren het woord. Het gaat o.a. over determinatieperikelen bij gierzwaluwen.

Info en link voor de livestream bij Dutch Birding.

- foto's van kolonie in Senegal

 

P.S. Wat een presentatie ! Grote klasse, spannend ! Na analyses van heel veel details op de foto's en vergelijking met balgen en foto's van Afrikaanse exemplaren en met vier andere gelijkende soorten is de conclusie........ dat een juveniele Horusgierzwaluw Schiermonnikoog heeft bezocht ! Het was daarmee de eerste waarneming in Nederland en ook de eerste buiten Afrika.

Het broed- en verblijfsgebied van de Horusgierzwaluw valt in Afrika nagenoeg samen met dat van de Pijlstaartgierzwaluw. Die belandde begin jaren '60 in Spanje en broedde daar voor het eerst in 1966. Misschien dat dit de eerste Horusgierzwaluw was die dat ook van plan is?

Een aanvraag voor aanvaarding van de waarneming door de commissie dwaalgasten CDNA is in  de maak.

 

Massale zwaluwsterfte in Spaanse winter

 

18 januari 2021

In een aantal Spaanse steden zijn meer dan 500 dode zwaluwen gevonden, waaronder 46 stuks in Tarragona (zie foto in krantenbericht). Het gaat volgens de Catalaanse vogelorganisatie om rotszwaluwen (roquerol, zie bericht ICO ) maar op de foto lijken ook (vale ?) gierzwaluwen zichtbaar. De rotszwaluwen zouden naar de steden zijn gevlucht voor de kou.

Vermoed wordt dat er duizenden gesneuveld zijn door de extreme kou en een dik pak sneeuw in grote delen van Spanje. Bij Madrid werd zelfs een nooit eerder vertoonde 25 graden vorst gemeten.  Spaans krantenbericht van 12 januari.

De klimaatcrisis speelt ook hier mogelijk een rol middels de "shifting Polar Vortex" die voor "horrorwinters" In Europa en de VS kan zorgen.

 

In Spanje is de gierzwaluw vandaag door vogelorganisatie SEO uitgeroepen tot vogel van het jaar 2021. In 20 jaar ging de stand 33% achteruit. Zie filmpje op Youtube.

 

Gierzwaluw en Greta Thunberg op postzegel

 

15 januari 2021

In Zweden weten ze ook heel goed dat de klimaat- en biodiversiteitscrisis heel nauw samenhangen. Het Zweedse postbedrijf PostNord brengt op suggesties van lezers op 14 januari een nieuwe postzegel uit die is gewijd aan de Zweedse natuur. Greta Thunberg (ook naar aanleiding van haar 18e verjaardag) poseert temidden van een vlucht gierzwaluwen. Het Zweedse 'tornseglare' betekent letterlijk vertaald 'torenzeiler'.

 

Wel jammer dat de vogelnaam er niet op staat maar aan het wit onder de keel is duidelijk te zien dat een gierzwaluw bedoeld wordt. Echt goed is het vliegbeeld overigens niet maar de twee rechts boven van het groepje van vier kunnen er mee door  Zie: Nyheter-lokalt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Filmpjes om de winter door te komen

 

Geheim gedrag in de lucht

Vertraagde beelden onthullen wat ze in de lucht doen: buikje krabben, vliegje pakken, vrij worstelen, kop schudden, paren, verenonderhoud, poten poetsen, luizenjacht..... Sterk vertraagde filmpjes van Jean Francois Cornuet, voorzien van die heerlijke zomergeluiden.

- Meer schitterende filmpjes / analyses van vliegkunsten.

 

 

400 nestkasten op gevel in Bakoe

In de hoofdstad Bakoe van Azerbeidzjan is een bijzonder groot nestkastenproject van 400 kasten op een kopgevel gerealiseerd. Onbekend wanneer, maar er zijn al kasten bezet. Dat wordt gecontroleerd met een mini-camera aan een snoertje. Bekijk het filmpje op Youtube . Een vergelijkbaar project is in Utrecht in 2020 gerealiseerd met 70 kasten. Er is nog geen bezetting geconstateerd, zie nr. 25 in lijst Utrechtse kunstnestprojecten.

 

 

Massale gierzwaluwwegtrek in Engeland

Op 28 juni 2020 werden bij een trektelpost aan de Engelse oostkust bij Filey ruim 16.000 zuidwaarts trekkende gierzwaluwen geteld, zie  verslag en filmpje langs de kust trekkend. Een dag later begon de trek opnieuw, ook weer vanaf 4 uur in de ochtend tot een uur of 10. Enorme zwermen kwamen in golven laag boven de horizon langs en rond 12 uur was het zo goed als over. Teller Ben Ward kwam op een uiteindelijk dagtotaal van 46.026 exemplaren, een nieuw record voor de UK. Verslag en filmpjes op  Birdguides.com.

De (tijdelijke) wegtrek was het gevolg van erg slecht weer in Engeland. Hier in Nederland waren de daklozen en niet-broeders ook al bijna een week vertrokken en werd het erg stil boven de kolonies. Alleen de broedvogels schieten zo nu en dan ongemerkt (als je er niet op let) het nest in om de jongen te voeren en er de nacht door te brengen. Rond 10 juli kwamen de niet-broeders weer terug en werden de schreeuwpartijen langs de nesten hervat. Het is nog te vroeg om al naar Afrika te gaan. Ze willen alle tijd, tot in de 2e/3e week van juli, benutten om een broedplaats te vinden.

 

Onderzoek (E., 31 p.) naar twee slechtweer periodes in 2020 en gevolgen voor broedsucces in Leeds (Engeland) en omgeving: Slechtweerbroedsucces . Van 34 eieren van 13 paartjes vloog slechts 56% uit. Normaal was dat 82% over zes jaar gemiddeld.

 

 

Filmpjes uit kunstnesten

Nog meer filmpjes

 

 

jaaplangenbach@ziggo , Willemstraat 38, 3511 RK, Utrecht

06 - 3849 7474 , https://twitter.com/ApusNL

 

  Begin pagina