Gierzwaluwnieuws 2025

Gierzwaluwnieuws 2026

 

Gestrand bij de nestkasten op het balkon van Louis-Philippe Arnhem in Leuven.

 

 

Meer op deze site

55.000+ kunstnestenkaart - NL

Utrecht, 3.171 nestkasten op Google Maps

Utrecht, nestkastbezetting 2018-2025

Maarssen, kolonieonderzoek 2016-2020

Woudsend, kolonieonderzoek 2007-2015

100 gierzwaluwsoorten

Aankomst- en vertrekpatronen 2014-2025

Aankomst steeds vroeger?

Bescherming

Hittestress

Leefwijze

Nesten zoeken

Tillen en faunatorens

Trekroutes

Webcams

Weblinks

De ontdekking van nachtelijk klimvliegen

 

Contact: jaaplangenbach@ziggo.nl

06 -3849 7474.

Willemstraat 38

3511 RK Utrecht

 

Andere gierzwaluwsites

KNNV: werkgroep gierzwaluwen

NKNB: gierzwaluw

Sovon: gierzwaluw

Vogelbescherming.nl : gierzwaluw

 

 

Nestbehoud op te zonnige plekken

 

Dit artikel is verhuisd naar de verzamelpagina over hittestress.

 

 

Weer meer nesten in Hattem

 

15 december 2025

In 2007 meldt een inwoner van Hattem in

Gierzwaluwenbulleting 2007-2 p. 14

dat het in de wijk Van Heeckerenkamp "miegelt van de gierzwaluwen, nog nooit zoveel bij elkaar gezien". Meer werd er niet bekend totdat Henk Schreuders de gierzwaluw ontdekte en vanaf 2014 incidenteel hier en daar wat nesten noteerde. Vanaf 2023 ging hij systematisch te werk volgens het BMP-protocol van Sovon in een BMP-Z gebied om het volledige broedbestand in kaart te brengen.

 

 

De nestlocaties 2025

 

In 2025 werden 224 bezette nesten gevonden, maar liefst 64 (30%) meer dan de 160 in 2023. 18 nesten uit 2023 waren in 2024 niet meer bezet en 12 uit 2024 niet meer in 2025. Sinds 2023 gingen er 9 nesten zichtbaar verloren (ontoegankelijk gemaakt). In 2025 maar twee.

Of er echte toename plaatsvindt is volgens Henk nog niet te zeggen. Oude bekenden werden opnieuw vastgesteld, er werden weer nieuwe nesten gevonden en oude kennis en meer ervaring levert steeds meer op. "Herhaling van onderzoek vergroot de trefkans op het vinden van nesten" concludeert Henk.

Ruim 82% van de nesten zit op de hoek dak-goot/kantpan/nokpan. 7,5% broedt in kunstnesten. Er was sinds 2023 nauwelijks verandering in het type nestplekken.

Het aantal beschikbare kunstnesten steeg van 34 in 2024 naar 64 (plus 7 stuks op onbruikbare plekken) en het aantal bezettingen steeg van 14 naar 17. Nogal wat kasten hangen op foute plekken (obstakels, te zonnig).

 

Tijdens de monsterklus, Henk deed alles in zijn eentje,  kon in juni en passent ook nog een volledige kolonie met zes nesten gered worden door te zorgen voor de verwijdering van de steigers rond het pand.

De resultaten zullen verder goed van pas komen bij de opstelling van het Soortenmanagementplan waar de gemeente aan werkt. Het hoofdstuk nulmeting gierzwaluw zal voor de gemeente heel wat goedkoper kunnen uitvallen.

 

- Broedbestand Hattem 2023 .pdf

- Broedbestand Hattem 2024 .pdf

- Broedbestand Hattem-2025 .pdf

- Alle nestvondsten 2025 op waarneming.nl

 

Hoe gaat het met de gierzwaluw?

 

12 december 2025

In de inmiddels bekende 'cirkelradialengrafiek' van de Sovon Vogelbalans 2025 kan voor de gierzwaluw gemiddeld ca. 0,4% afname per jaar sinds 1990 worden afgelezen.  Dat betekent dat "de stand" nog maar 87% van 1990 bedraagt. Maar het is mij niet helemaal duidelijk of daarmee het aantal rondvliegende vogels of (ook) de broedpopulatie wordt bedoeld. Het cijfer is voornamelijk (sinds 2007) gebaseerd op de MUS-tellingen van rondvliegende vogels, maar voor een mij onbekend, maar klein deel ook op data van het BMP-project (broedvogelmonitoring). De trend MUS/BMP wordt op de Sovonpagina gierzwaluwtrends voor de laatste 12 jaar aangeduid als "significant stijgend met minder dan 5% per jaar". In de Vogelbalans worden zowaar twee pagina's 22 en 23 aan de gierzwaluwtrend gewijd (de helft als foto). Daar is sprake van ontwikkeling van "aantallen die na 2013 weer wat leken toe te nemen en in de recente jaren weer iets lager zijn". Sovon stelt desgevraagd dat de index een goede maat is voor de broedvogelstand.

Sovon Vogelbalans 2025.

 

Corporatie 'annexeert' kasten aan huis

 

1 december 2025

Aan de Burgemeester Maeijerstraat 15 in Moergestel hangen 6 nestkasten aan de kopgevel, waarvan eentje (grijs vlakje links op foto) minstens sinds 2008 onder het dakoverstek aan de linker kant (G-streetview, okt. '08., recenter niet beschikbaar, foto uit goedkeuringsbesluit).

Bij regulier monitoringsonderzoek in het kader van het SMP van corporatie Leystromen bleken alle kasten bezet. In de buurt en ook dit pand wordt gerenoveerd door Leystromen. De overstekkast wordt verwijderd en de rest wordt aangevuld met 5 extra kasten (groene vlakjes op foto) in het kader van "bijzondere verblijfsfunctie" waarvoor een extra goedkeuring vereist was (bovenop reguliere voorschriften volgens SMP-ontheffing).

De kasten zijn nu onderhevig aan de monitoringsvoorschriften volgens de SMP-ontheffing en worden opgenomen in de "salderingsboekhouding" van alle kasten van Leystromen. Jaarlijkse controle van de conditie van de kasten is ook voorgeschreven.

Goedkeuringsbesluit 15-10-'24.

 

 

Gratis kasten over 10 jaar weer weg in Moerdijk?

 

20 november 2025

In het dorp Moerdijk nestelen een stuk of 30 paartjes gierzwaluw. Dat kan nog meer worden als ze de gratis kasten weten te vinden die project "Natuur in de Wijk" gaat uitdelen. En aan de Klaverstraat e.o. zitten al 132 kasten in het kader van een renovatieproject. Die verhuizing over 10 jaar wordt nog een lastige operatie. Maar sinds vorig jaar is er een Soortenmanagementplan dat regelt dat je zonder nader onderzoek en als je wat standaard maatregelen neemt aan de gang kunt met sloop, renovatie en verduurzaming, maar de geldigheid van 10 jaar is waarschijnlijk niet lang genoeg. Er loopt een tender voor monitoring van resultaten en uitvoering van de regelgeving. Er zal ongetwijfeld een aangepast plan ontwikkeld worden.

Meer over de gierzwaluwprojecten in Moerdijk.

 

Mevr. Bour hielp de gierzwaluw

 

17 november 2025

Liefde voor gierzwaluwen is van alle tijden en slachtofferhulp ook al heel lang. Mevrouw Bour in de Saroleastraat in Heerlen deed het in de jaren '80 van de vorige eeuw al. Ze liet ze nog tot in oktober vetrekken !

Bericht op facebook. Ik kan het jaar niet zien.

 

213 kasten compenseren verlies van 9 nesten

 

14-11-'25

Mijn verzameling kunstnestprojecten (met nu al ruim  51.000 kasten, zie kastenkaart op Google Maps) werd vanmorgen aangevuld met een flinke portie kasten in Axel, Zeeland. Het werd vergund met een Omgevingsvergunning, Flora en Fauna activiteit voor het vernielen van 9 nesten, waarvan 2 in de 35 al aanwezige verouderde nestkasten.  Bij dit project worden er maar liefst 213 compenserende kasten geïnstalleerd, terwijl er op locatie al 33 nestkasten heel lang niet bezet zijn. Ik zie steeds vaker dat de wet- en regelgeving voor de bescherming van gierzwaluwnesten, zacht uitgedrukt, nogal "overdone' uitpakt. In veel gemeenten wordt al geworsteld met de "salderingsboekhouding" van het SMP waarin alle geplaatste kasten moeten staan en waar projecten onderling uit kunnen shoppen voor de compensatieverplichtingen. Maar die moeten dan wel weer gecontroleerd worden op bezetting en de ecologen zijn al zo schaars!

Axel is in ieder geval op de toekomst voorbereid en heeft massa's kasten in de reserve klaarstaan. Het kan natuurlijk geen kwaad en spreeuwen en huismussen zijn er ook gek op maar waar al die gierzwaluwen vandaan moeten komen is onduidelijk.

Bekijk de details van projecten 2, 3 en 4 in Axel.

 

Tweede NL-boomnest ooit in Dalfsen

 

8-11-'25

Gierzwaluwen broeden in Europa in boomnesten vooral in Scandinavië en Schotland maar elders is het een zeldzaamheid. In Nederland werd het eerste boomnest in 2020 gevonden in een grove den in Hilversum. Dit jaar vond Jos Scholten het tweede in een plataan in Dalfsen. Ook een verlaten nest van een Grote bonte specht. Er werd met succes gebroed. Jos stuurde me een bewijsfoto met jong in de opening. De opening is erg groot, groter dan de gierzwaluw lief is denk ik, want zo kunnen er ook rovers in.

Het filmpje van een uitvlieger is erg fraai: Uitvlieger .

De melding op waarneming 10-7-'25.

 

Juridische hulp voor burgers bij natuurbescherming

 

29-10-'25

Er zijn ook voor de gierzwaluw heel veel prima wetten en regels die de soort beschermen. Maar het komt ook nog steeds voor dat verleende vergunningen niet deugen, de wet niet wordt nageleefd of niet goed wordt toegepast. Denk aan een slecht compensatieplan voor nestplaatsverlies, het plaatsen van nestkasten op een zuidwestgevel, het inzetten van lokgeluid naar tijdelijke nestkasten of de sloop/renovatie van een gebouw in het broedseizoen met nesten zonder ontheffing van verboden in de Omgevingswet.

 

De wet biedt ook veel mogelijkheden om actie te ondernemen tegen slechte plannen en overtredingen maar dat is vaak ingewikkeld. Op de website van Advocaat van de Aarde zijn nu heel veel tips voor toe te passen procedures bijeengebracht. En je vindt er alles wat nodig is om als groep van burgers wat te doen aan betere regelgeving en handhaving af te dwingen als een wet wordt overtreden.

Voor gierzwaluwen is b.v. het handhavingsverzoek erg nuttig als je ziet dat een nest wordt verstoord. De betrokken overheid (gemeente of provincie) moet het verzoek in behandeling nemen en handhaven als er inderdaad een overtreding wordt gepleegd.

Het WOO-verzoek is belangrijk om informatie over plannen en vergunningen te verkrijgen. Als de overheid niet reageert kun je ook nog een in gebrekestelling inzetten. En als ook dat niet helpt kun je nog een niet tijdig geleverd verzoek bij de rechtbank doen.

Veel meer op Advocaat van de Aarde - Kennisbank

 

Renovatie vernielt eerste nest op Terschelling

 

2-10-'25

Op 7 juli 2024 meldde Louis Zandbergen op waarneming.nl het allereerste gierzwaluwnest op West-Terschelling. Behalve op Texel, waren er op de Waddeneilanden nog geen broedgevallen bekend. Hij zag een invlieger aan de Pirolastraat 6 in het dorp West-Terschelling, zie bezet nest 9-7-2024.

Louis meldt me dat het nest is verdwenen nadat het pand bij renovatie door de woningcorporatie van een nieuw dak werd voorzien.  Er is wel onderzoek gedaan maar kennelijk niet goed genoeg want het nest werd niet gevonden. Of was het er toen nog niet? De buren op nr. 8 hebben een zelf gebouwde dubbele nestkast opgehangen, zie G-streetview juli '25. Die raakte in 2025 niet bezet. Het nest zat bij de pijl, links de kasten.

 

In 2025 werd op 13 juni op een heel andere locatie in West, Westerbuurtstraat 41, nestindicerend gedrag (giervluchten) van 7 gierzwaluwen gemeld, ook door Louis, zie melding 13-6-'25. Hij zei verder nog dat in het kader van SMP-onderzoek een invlieger is gezien in Oud-West.

Gierzwaluwen pesten in Eerbeek?

 

25 september 2025

Woningstichting Veluwezoom kreeg 22-9-'25 van de provincie Gelderland een omgevingsvergunning voor het vernielen van 29 gierzwaluwnesten in een sloop- en nieuwbouwproject rond de Weth. Sandersstraat. Er worden tijdelijk (of niet?) 72 gierzwaluwkasten op 24 kopgevels in de omgeving geplaatst en 87 permanente neststenen in de kopgevels van de nieuwbouw.

 

In de voorschriften staat dat er lokgeluid bij de tijdelijke kasten moet worden toegepast (bij alle 24 locaties?) maar ook dat onder bepaalde (onduidelijke) voorwaarden de kasten verwijderd mogen worden. Als het al lukt om de broeders in de tijdelijke kasten te krijgen (vnl. buiten de sloopwijk) moeten ze na verwijdering dus nog een keer verkassen naar de permanente voorzieningen. Of wordt er elk jaar bij die 24 tijdelijke locaties gecontroleerd of ze niet bezet zijn? Zo ja, dan kast laten hangen, zo nee, dan weghalen? Dat is nogal een klus; leegstand aantonen kost nog veel meer tijd dan bezetting.

 

Rozenstraat 17-23, slooppand met 10 tijdelijke kasten.

In de wijk is al nieuwbouw uit een eerder project (voor mei '22) gerealiseerd met 20 tijdelijke kasten en 20 permanente neststenen, zoals Enkweg 16/24 (streetview juni '25).

 

Sloop-nieuwbouw is altijd een lastige zaak voor behoud van nesten. De 'gewenningsperiode' van meestal een jaar met tijdelijke kasten mislukt bijna altijd omdat gierzwaluwen niet verkassen zolang de te saneren broedplaatsen beschikbaar zijn. Kennelijk weet de provincie dat en zet ze daarom lokgeluid in. In het activiteitenplan van onderzoeker Sweco wordt geen lokgeluid genoemd.

 

Het ligt voor de hand dat de verdreven broeders in de ruimschoots beschikbare 'natuurlijke' broedplaatsen terecht komen. Niet alle huizen worden gesloopt en geleidelijk (3 sloop - nieuwbouwfasen) komen ook de permanente neststenen beschikbaar. Op G-streetview bleek verder dat er uit eerder renovatiewerk al minimaal 38 neststenen en 39 opbouwkasten in en nabij de wijk aanwezig zijn. De tijdelijk kasten zijn dus overbodig en alleen zinvol als ze permanent blijven hangen.

Bekijk hier de dilemma's en  details van het project Eerbeek

 

Minstens 500 nesten in gemeente Westland

 

10 september 2025

In de gemeente met 11 dorpskernen wordt sinds 2021 door Natuurlijk Westland (KNNV-afd.) intensief naar gierzwaluwnesten gezocht. Ook de beschikbare nestkasten worden gedocumenteerd en jaarlijks op bezetting gecontroleerd. In 2025 werden er 362 'natuurlijke' nesten gevonden. En er waren 1.127 nestkasten en neststenen beschikbaar waarvan er 66 bezet waren. In het voorjaar van 2025 kwamen er 204 kasten bij.

 

Nesten zoeken van 2021 t/m 2025

In 2021 fietste Aad van Uffelen al een 400 kilometer lange nestenzoektocht door de elf dorpen van gemeente Westland. Hij vond er toen 73 en gaf aan in welke gebieden in de jaren daarna verder gezocht zou moeten worden. Een ploegje van 6-9 mensen van Natuurlijk Westland heeft in 2022 t/m 2025 de elf dorpskernen opnieuw onderzocht. Uit de verslagen blijkt maar weer eens dat hoe langer je zoekt, hoe meer je vindt (als ze er zijn). In 2022 werden er 189 gevonden, in 2023 al 343 en in 2024 kwam de teller op totaal 468 (waarvan 68 in 923 beschikbare nestkasten).

 

In 2025 was de zoekcapaciteit wat minder met acht tellers die alle 11 dorpskernen van eind april t/m eind augustus meerdere malen bezochten. Er was onvoldoende tijd om alle gevonden nesten te controleren. Toch werden er nog een respectabele 428 gevonden, dus 40 minder dan in 2024. Het totaal voor de gemeente wordt op meer dan 500 geschat.

Het belangrijkste doel van de zoektochten is betrokken partijen (ecologen, woningeigenaren, gemeente en woningcorporaties) attent te maken op de nesten zodat die bij renovaties en sloop volgens de regels van de wet beschermd kunnen worden.

 

Nestkasten aan huis

In een actie van tellers, bewoners en gemeente is in maart 2025 in Naaldwijk gestart met het ophangen van de eerste van 204 nestkasten, waarvoor 100 bewoners zich hadden aangemeld. Zie bericht WOS-nieuws-20-3-2025.

De kasten hangen op 87 verschillende adressen, gemiddeld dus 2,3 kasten per adres, en maximaal 6 stuks op een enkel pand. De kasten zijn ook geschikt voor huismussen. De vraag is of dit veel bezettingen door gierzwaluwen gaat opleveren. Elders blijkt dat hier en daar een paar kasten verspreid door dorp of wijk niet goed werkt. Maar de organisatie doet het vooral ook om mensen wat directer bij de bescherming te betrekken, hetgeen naar eigen zeggen goed is gelukt met infobijeenkomsten en onderling contact.   

In 2025 werden 66 van de 428 nesten in nestkasten gevonden (2 minder als in 2024) op een totaal van 1.127 beschikbare kasten. Er is een nestkast met camerabewaking waar drie jongen zijn uitgevlogen.

In het jaarverslag staat per dorp een kaartje met de locaties en adressen van de gevonden nesten in 2024 en 2025 en een grote overzichtstabel met gegevens van alle 1.127 kunstnesten.

 

Broedplaatsen en nestkasten in dorpskernen gemeente Westland

Niet alle nestkasten zijn even intensief onderzocht. Maar er zijn waarschijnlijk weinig bezettingen gemist, misschien een stuk of 10 is de inschatting van coördinator Marco Verschoor.

 
Dorpskern Gevonden nesten Waarvan nestkasten / neststenen
2022 2023 2024 2025

Beschikbaar

'22 - '23 - '24 - '25

Bezet

'22-'23-'24-'25

 De Lier 15 20 34 25 1 - 7 - 10 - 29 0 - 0 - 0 -  0
 's-Gravenzande 14 54 69 74 0 - 0 - 0 - 33 0 - 0 - 0 -  0
 Heenweg 4 4 3 3 0 - 0 - 2 - 6 0 - 0 - 0 - 0
 Honselersdijk 18 10 14 15 0 - 0 - 2 - 6 0 - 0 - 0 - 0
 Kwintsheul 2 8 9 8 80 - 80 - 137 - 143 ? - 0 - 1 - 1
 Maasdijk 7 6 11 9 0 - 0 - 0 - 9 0 - 0 - 0 - 0
 Monster 29 44 88 94 12 - 16 - 39 - 91 ? - 2 - 2 - 2
 Naaldwijk 28 64 70 44 137 - 137 - 137 - 189 0 - 0 - 0 - 0
 Poeldijk 18 20 30 36 51 - 51 - 51 - 63 0 - 0 - 0 - 0
 Ter Heijde 31 42 56 57 52 - 94 - 128 - 126 18-22-25-26
 Wateringen 23 71 84 64 375 - 417 - 417 - 432 12- 34-39-35

 Totaal

189 343 468 428 678 - 802 - 923 - 1.127 30 - 58 - 68 - 66

 

- Verslag broedseizoen Westland 2025

 

 

Grootste ? kolonie van Nederland in Huizen op de schop

 

23 augustus 2025, update 13-4-'26

De gemeente Huizen werkt in 2025 aan de opstelling van een SMP (Soortenmanagementplan). Bij het ecologisch onderzoek dit jaar naar gierzwaluwen, huismussen en gierzwaluwen werd in het kantoorverzamelgebouw Lumen aan de Botterstraat 47 een zeer grote kolonie 'ontdekt'. De ecologisch adviseur, Ecogroen in Amersfoort, c.q de gemeente vermoedt zelfs dat het de grootste van Nederland in een enkel gebouw zou kunnen zijn. Zie bericht in NH-Gooi-22-7-'25 en een melding van Ecogroen op hun website.  Er zouden maar liefst 99 nesten zitten volgens de inmiddels verleende ontheffing Wet natuurbescherming voor de voorgenomen renovatie en verbouwing tot appartementen. In het kader van het nader ecologisch onderzoek door Ecotierra in 2019 werden 'ongeveer' 130 nesten 'aangetoond', evenals bij het herhalingsonderzoek in 2023 (een nader onderzoek is drie jaar geldig).

 

Kan dat wel, na 31 jaar al 130 nesten?

In 1986 werd het pand gebouwd. Als we 1988 als 1e bezetting nemen moesten gemiddeld elk jaar 4,2 nieuwe nesten bezet raken om op 130 in 2019  uit te komen. De naar aantal vergelijkbare nestkastkolonie in kasteel Waardenburg (steeds voldoende kasten beschikbaar) nam van 2009-2021 nagenoeg even snel toe met gemiddeld 4,1 nieuwe bezettingen per jaar, van 56 naar 105, zie ontwikkeling kolonie Waardenburg.  Het gemiddelde van 6 andere (kleinere) kolonies nestkasten aan huizen van "liefhebbers" is 1,2 (0,7-2,4) bezette kasten per jaar erbij.

 

Dat er erg veel nesten zitten is wel duidelijk. Lokale vogelaars meldden op Waarneming.nl regelmatig veel rondvliegende vogels. Maar gek genoeg was er nog nooit een bezet nest gemeld. Dan wilde ik wel de eerste zijn en ben er 23 juli '25 gaan kijken. Het broedseizoen liep al op een einde (de gemiddelde uitvliegdatum van jongen is 21 juli) maar even na aankomst trof ik al een uitvliegende gierzwaluw. In de loop van de avond vlogen er verzamelvluchten van 30 - 60 vogels boven het gebouw. Pas tegen 21.50 kwamen de eerste wat lager en tussen 22.00 en 22.15 zag ik er minstens zes invliegen. Daarna waarschijnlijk nog een aantal maar toen werd het al te donker om te zien of en waar ze invlogen.

 

Vogelwerkgroep Gooi en omstreken weet er ook van. In 2015 hebben Paul en Loes van der Poel al eens invliegplekken geteld en noteerden er ca. 20 aan de op zuid- en oost gerichte gevels 1 en 2. Aan de noordgevels 4 en 5 vermoedden zij meer nesten. De naar het westen georiënteerde gevel wordt veel minder benut. Totaal dus toen een stuk of 50 ? Maar volgens elk jaar 4,2 erbij zouden het er dan al 113 moeten zijn geweest om op 130 uit te kunnen komen.

 

De vogels nestelen op de drie of vier bovenste etages, aan de onderkant van raampartijen, achter spleten ter plaatse van terugwijkende steenkolommen. Het bleek dat per kolom twee nestplaatsen benut kunnen worden: een paartje gaat linksaf en een paartje gaat rechtsaf. Zie de schetsen van Paul en foto van een 'linkse' invlieger. Linkse en rechtse nesten werden ook bij het onderzoek in 2019  geconstateerd. Maar het is erg lastig om aantallen vast te stellen.

Alleen al op de bovenste woonlagen 4 en 5 zijn aan de vijf geveldelen totaal ca. 110 terugwijkende kolommen met 220 potentiële nestingangen beschikbaar. Op 2 en 3 wordt ook genesteld.

 

Bureau Ecotierra schrijft in het verslag over het nader onderzoek in 2019 dat er minimaal 130 nesten zijn 'aangetoond' maar er wordt niet omschreven welk type waarneming als aangetoond nest geldt. Men schrijft dat bij elke opening uitgegaan moet worden van een of twee nesten. Maar hoeveel heeft dat uitgangspunt bijgedragen aan die 130? Er is gekeken naar in- en uitvliegers (= bezet nest), maar ook naar 'bouncers' (in welke mate telden die mee als bezet nest?) en naar uitvliegers in de ochtenden (p. 9).  Er staat geen definitie van wat als "gevonden nest" wordt beschouwd.

De 130 nesten moeten dus wat mij betreft als een vrij grove schatting worden beschouwd. Er is tussen 27 mei en 22 juli op slechts 3 avonden (2 personen) en twee ochtenden (1 persoon) gezocht naar nesten. Twee personen kunnen maar hooguit twee van de vijf gevels in de gaten houden. Dat is volstrekt onvoldoende om in deze chaotische situatie met enige zekerheid het aantal nesten vast te stellen.  Zie Nader onderzoek, Ecotierra, nov 2019. (tekstmarkeringen van mij)

 

PS. In Utrecht Leidsche Rijn zit een kolonie die precies hetzelfde type nestingang benut, bovenaan een terugwijkende steenkolom. Daar zit die spleet onder de dakgoten. Er zijn daar nog geen 'linkse en rechtse" paartjes vastgesteld, zie Leidsche Rijn, kolonie Nachtvlinderplantsoen.

 

Renovatie en verbouwing tot appartementen

In september 2026 wordt begonnen met renovatie van het pand en ombouw naar 112 woningen. Voor de omgang met beschermde soorten is in december 2025 een ontheffing Wnb afgegeven. Voorjaar 2026 zijn ter 'overbrugging' en 'gewenning' al nestkasten geplaatst. Op 22-4 telde ik er totaal 87 langs de bovenranden op Noord (49), Oost (28) en West (10).

Er hangen 8 groepen van 12 dicht op  elkaar geplaatste kasten met een vleermuiskast in het midden, totaal dus 96 aan de gevels op noord (24), oost (24) en west (48). De eerste broedvogels waren 22-4 al aangekomen. Een groepje van 5 scheurde een paar keer gierend langs de noordgevel en verdween toen.

 

Op  deze projectpagina veel meer over de verbouwing en de maatregelen om de verblijfplaatsen van gierzwaluwen (en huismus, vleermuizen) te behouden met o.a. de vergunningvoorschriften en laatste stand van zaken.

 

- Activiteitenplan, bureau Endemica, dec. '23. (tekstmarkeringen van mij)

- Nader onderzoek, Ecotierra, nov 2019.

- Ontheffing Wnb, 10-12-2025. (tekstmarkeringen van mij).

Nader Onderzoek en Activiteitenplan zijn ook (zonder mijn tekstmarkeringen) down te loaden op deze WOO-pagina van Omgevingsdienst NHN.

Vale gierzwaluw giert met apus in Leuven

 

26 juli 2025

De vale gierzwaluw (Apus pallidus) broedt in het Middellandse zeegebied maar wordt steeds vaker noordelijker gezien en sinds 2013 jaarlijks in Nederland, vooral in het najaar. Maar gierzwaluwspecialist Louis-Philippe Arnhem ontdekte er eentje al op 20 juli.  Niet een eenzame zwerver langs de kust maar als deelnemer aan giervluchten van 'onze' gierzwaluw Apus apus in het centrum van Leuven, bij het Kolveniershof. Een primeur voor België. Hij werd herkend aan het geluid en nadien is hij door vele anderen waargenomen, voor het laatst op 26 juli. Zie de meldingen op waarneming.be. (met diverse geluidopnames. Klik op de datum vooraan de waarnemingsregel voor details).

Het broedgebied breidt zich heel langzaam uit naar het noorden tot in Frankrijk, Toulon en in Zwitserland. In Duitsland, Regensburg is de vale in 2024 in een nestkast gefilmd, samen met een apus. Daar is duidelijk het kleurverschil te zien. De vale werd er overigens snel uitgewerkt, zie filmpje op Youtube.

Op Corsica en ook elders broedt de vale wel gemengd met Apus apus. De splitsing tussen pallidus en apus vond waarschijnlijk 2 miljoen jaar geleden plaats.

 

- Melding Louis-Philippe op Gierzwaluwforum-NL

- Broed- en overwinteringsgebied

 

 

432 'foutkasten' in Utrecht

 

update 23 juni 2025

In de gemeente Utrecht waren voor broedseizoen seizoen 2025 minstens 3.063 kunstnesten voor gierzwaluwen beschikbaar. In 2023 was van 2.127 gecontroleerde kasten 7,4% bezet. Dat percentage zal nu zeker niet hoger zijn want het aantal kasten neemt sneller toe dan de bezetting.

Het nogal lage percentage heeft o.a. te maken met het typische gedrag van gierzwaluwen (honkvast, semi-koloniebroeder) maar de leegstand is deels ook verklaarbaar door slecht uitgevoerde projecten. Ik heb het databestand voor Utrecht uitgeplozen en kom op 432 kunstnesten (15%) in 57 (deels) foute projecten die zo 'fout' zijn dat ze voor gierzwaluwen ongeschikt zijn.

 

Er zijn alleen problemen meegeteld die altijd vermijdbaar zijn. Het gaat om fouten met het vlieggat (te groot, te klein, foute positie t.o.v. kastbodem), met obstakels die in- of uitvliegen onmogelijk maken (bomen, struiken, klimop, gebouwdeel, te laag t.o.v. de ondergrond) en om de oriëntatie t.o.v. de zon (op zuid, zuidwest en west). Maar er zijn natuurlijk nog vele andere aspecten die bezetting niet kansrijk maken zoals grote afstand tot bestaande broedplaatsen, geen 'daklozen' in de buurt of geen lokgeluid toegepast.

 

Bij de uitvoering worden erg veel fouten gemaakt met de zogenaamde 'onzichtbare' inbouwstenen. Die hebben een groot vierkant gat en worden in de spouw geplaatst. Er komt een steenstrip of een hele/halve steen voor waar een vlieggat in gemaakt moet worden.

 

Maar de juiste uitvoering hangt helemaal af van een goede instructie van de metselaar. Dat gaat kennelijk nogal eens mis want het gat wordt meestal veel te groot gemaakt, of zo klein dat er alleen een huismus of mees in kan. Of de positie is veel te hoog t.o.v. de kastbodem zodat de gierzwaluwjongen er niet uit kunnen. Bij grote afstand tot de bodem hebben de invliegende ouders problemen met inkomen, ze "ploffen op hun bek", omschreef een kastenexploitant met camerabewaking.

 

Hier een Deense variant waarbij fouten voorkomen worden door de bijlevering van een standaard ovaal vlieggat met de juiste maat in een steen. De voorkant van de neststeen ontbreekt en wordt gevormd door de buitenmuur.

 

 

 

 

We vonden zelfs een project waar de kastvoorkant gelijk met de gevel kwam en dus de voorsteen met gat onmogelijk werd (of was het met opzet om een kauw te  gerieven?).

De beste oplossing is dat 'onzichtbare' netstenen niet langer worden toegestaan.

 

 

 

 

 

 

Het vlieggat met de twee geboorde gaten noemen we de "buiksnijder'. Maar meestal is het gat veel te groot gemaakt (steendikte plus twee voegen), zodat er kauwen, gaaien en andere rovers bij de jongen kunnen. Gierzwaluwen zullen die kasten nooit in gebruik nemen. Ze willen ook in het donker nestelen; daarom zit het vlieggat bij goede kasten altijd links en het vlieggat rechts, of andersom.

 

Bij deze onzichtbare neststeen in Neede ging  wel alles goed, gezien het jong in de opening, maar de scherpe hoek in de steen rechts kan vleugelschade gevel.

 

 

 

 

 

De klimop op de foto heeft al bijna alle 30 huismuskasten in Utrecht Leidsche Rijn bedekt en bedreigt nu ook de eerste gierzwaluwkasten.

 

 

 

 

Deze twee stenen zijn 'op de kop' geplaatst. Het vlieggat zit niet in het midden zodat nu de afstand tot de kastbodem te groot is. De jongen kunnen er misschien niet uit of pas nadat er eerst spreeuwen in hebben genesteld die de bodem flink ophogen.

 

Ondeugdelijke bevestiging komt ook (een enkele keer) voor. Voetgangers onder deze kasten moesten bedacht zijn op de tweede kast die inmiddels ook naar beneden is komen.

 

 

 

Niet in Utrecht, maar rechtop plaatsen kan ook nog. Misschien kan een koolmees, spreeuw of huismus er wat mee. Locatie onbekend.

 

 

 

 

 

 

En als het materiaal niet deugt gaat o.a. het dak rafelen. Hier in Zaltbommel aan de Rembrandtstraat al na 2-3 jaar.   Zo hangen er ook elders vele honderden bij, meestal in het kader van "tijdelijke' voorzieningen als de renovatie niet tussen twee broedseizoenen afgerond kan worden, en bij sloop-nieuwbouw.

 

De voorschriften voor de kenmerken en eigenschappen van kunstnesten staan in het Kennisdocument gierzwaluw, juli 2023. 

 

Hier de actuele stand van zaken met 3.172 nestkasten per maart 2026. Utrecht, nestkastbezetting 2018-2025.

 

 

250.000 grotgierzwaluwen

 

13 juni 2025

Gisteren was op TV weer een deel van de film Asia van David Attenborough te zien. Daarin kwamen o.a. beelden voor van de gierzwaluwen in een van de grootste kolonies ter wereld in de Tham Nam Lot grot in Noord Thailand. De gierzwaluwen daar, de Himalayan Swiftlet, Collocalia brevirostris, gebruiken in het donker echolocatiegeluid dat ook voor mensen hoorbaar is. Regelmatig belanden vechtende gierzwaluwen in het water die dan door vissen worden verslonden. In het filmpje o.a. de strijd van een gierzwaluw die weet te ontsnappen.

Met dank aan Evert Pellenkoft voor zijn berichtje op het Engelse gierzwaluwforum met de link naar het filmpje op Youtube.

Bij de BBC staat hier informatie over de grot.

 

Dode partner binnen 4 dagen vervangen

 

10 juni 2025

In Stuttgart is met een webcam op 18 mei een uniek sterfgeval gedocumenteerd. We zien een gierzwaluw in het bijzijn van de partner zwaar ademhalen en sterven. Op de voorgrond op de foto is de vogel dood. Oorzaak onbekend. De partner werkt het lichaam uit het nest en vindt al op 21 mei een nieuw maatje. De al gelegde eitjes worden uit het nest gewerkt en ze beginnen opnieuw. Op 1 juni werd een eerste ei gelegd.

Compositiefilmpje van 7 minuten op Youtube.

 

 

"Nestkastenmotie" wordt niet volledig uitgevoerd

 

19 februari 2025

Minister Mona Keijzer van Volkshuisvesting deelde in een overleg met de Tweede Kamer op 18 februari mee dat zij de aangenomen motie voor een verplichting voor het aanbrengen van voorzieningen voor gierzwaluw, huismus en vleermuizen in alle nieuwbouw en bij ingrijpende verbouw niet volledig zal uitvoeren. Eerder werd al op de Woontop afgesproken dat gemeenten die verplichting ook niet mogen opleggen (kon tot voor kort nog wel).

 

In een brief aan de Kamer van 18-2 zegt de minister wel te werken aan een verplichting voor deze voorzieningen in alle andere gebouwen dan woningen (utiliteitsbouw zoals kantoren, scholen e.d.). Daarvoor wordt een regeling ontworpen die wordt opgenomen in de Omgevingsregeling van de Omgevingswet en zou na het doorlopen van de procedure per 1 juli 2026 van kracht kunnen worden.

- Bericht en documenten 18-2-25 bij Volkshuisvesting.

- Kamerbrief 28-11-24 over toch geen verplichte nestkasten in Bbl van Omgevingswet.

 

 

 

KNVV organiseert landelijke gierzwaluwwerkgroep

 

13 februari 2025

Vorig jaar april werd o.a. wegens te weinig actieve leden de landelijke vereniging GBN opgeheven. De landelijke natuurvereniging KNNV bleek bereid om te bezien of binnen haar organisatie een landelijke werkgroep kan functioneren. De restanten van GBN, waaronder een financieel fonds van ca. 25.000,- Euro , werden al overgedragen aan KNVV. Inmiddels is de verhuizing van de website van GBN naar KNVV bijna voltooid. In juni 2025 werd een bijeenkomst voor belangstellenden georganiseerd in Standaardbuiten.

 

Op 8 maart 2026 is er in Wageningen een lezing over temperatuurmetingen in nesten en op 27 juni 2026 is er een landelijke dag in de GBN-traditie in Almelo met lezingen en een bezoek aan een renovatiekolonie.

Meer op de website werkgroep gierzwaluwen KNNV.

De KNVV is een landelijke natuurvereniging met meer dan 40 regionale afdelingen, zie https://knnv.nl/ .

 

jaaplangenbach@ziggo.nl

Willemstraat 38, 3511 RK, Utrecht

06 - 3849 7474

 

  Begin pagina