|
Gierzwaluwnieuws 2026
Lazarus Röting 1549-1614
Meer op deze site
Andere sites over gierzwaluwen
Tientallen vergiftigde zwaluwen
12-5-'26
Bij een kolonie oeverzwaluw en boerenzwaluw zijn tientallen vogels gestorven
door twee soorten pesticiden. Bij de Haarrijnse Plas in Utrecht werden in
2021 onder een oeverzwaluwwand 30 dode vogels gevonden. Nog eens vijftien
verzwakte dieren stierven kort daarna. En bij een boerenzwaluwkolonie in een
paardenstal in Noordwijk werden twee jaar later twaalf dode vogels op de grond
gevonden. In het onderzoeksverslag wordt geconcludeerd dat de gevonden twee
middelen, permethrine en tetramethrine, niet via voedsel maar via de lucht of
huidcontact in de hersenen zijn beland. De middelen zijn in land- en tuinbouw al
20 jaar verboden of nooit toegelaten, maar mogen wel door particulieren worden
gebruikt voor plaagbestrijding. Het vermoeden bestaat nu dat bij de paardenstal
een vlooienspray- of wespenmiddel o.i.d. is gebruikt. Bij de oeverzwaluwen is de
bron nog een raadsel. De onderzoekers stellen dat hiermee een nieuwe bron van
vergiftiging (via de lucht) is aangetoond waarvan de impact nog onduidelijk is.
Ze bevelen (weer) aan dat het toelatingsbeleid voor pesticiden op de schop moet.
Restoratiedrama in Portugal
10-5-'26
In de lange muur langs het kasteel van Trancoso (10e-13e eeuw) in N.O.- Portugal
huist waarschijnlijk de grootste gierzwaluwkolonie van het land, ca. 500
paartjes. Toen de vogels in april terugkwamen bleken tijdens een natuurexcursie
op 21 april heel veel nesten
Zes kasten aan gemeentehuis Leidschendam
8-5-'26
Een wethouder van Leidschendam-Voorburg wilde wat voor de
Veel vroege aankomsten in 2026
Updates t/m 9-5-2026
De eerste melding van een gierzwaluw dit jaar op het platform
waarneming.nl dateert van 4 of 5 april. Ik probeer daar al jaren een beeld
te krijgen van het verloop van de intocht met het aantal waarnemingen (niet het
aantal vogels!) per dag. Zoals elk jaar zijn de aantallen begin april nog een
tijdje erg laag maar dit jaar trok het erg snel aan. De aantallen waren tot ca.
25 april vergelijkbaar met 2020. Daarna liepen ze nog hoger op tot een nieuw
jaarrecord van totaal 7.400 waarnemingen t/m 30 april.
Het waren twee eerste aankomstgolven rond 22 en rond 29 april met hogere aantallen dan anders. Op grond van deze statistiek kun je zeggen dat er vrij veel vogels vroeger arriveerden dan anders. De eerste 6.000 waarnemingen werden drie dagen eerder bereikt dan in 2020. Inmiddels ligt het aantal waarnemingen op 8 april nog wel boven dat van 2020 maar onder dat van vorig jaar. De meesten hebben hun eerste gierzwaluw nu wel gemeld en ook door wat minder goed weer daalden de aantallen per dag nogal.
Hieronder wat over de voetangels en klemmen bij de inschattingen en hoe het er uitziet bij andere typen tellingen en in het buitenland.
Intochtverloop varieert sterk per jaar
Bedenk bij het verloop van de lijntjes dat er bij
mooi weer, zoals dit jaar in april, meer waarnemers op pad zijn en er dus meer
Het verloop van de intocht hangt ook af van de omstandigheden op de trekroute vanuit zuidelijk Afrika.
Vaak komen ze in golven langs zoals blijkt op de trektelposten.
Het aantal waarnemers neemt nog toe en vergroot de kans op vroegere en meer meldingen.
Je zou ook het aantal vogels van waarneming.nl kunnen nemen maar ik weet niet hoe je dat makkelijk per dag kunt berekenen. Daaraan kleeft overigens het bezwaar dat er nogal wat dubbeltellingen bij zitten, vooral van trektellers die met z'n vijven b.v. allemaal dezelfde 1.600 passanten melden. In Ridderkerk doen ze dat nogal eens en in Breskens werden op 30 april door diverse mensen totaal 54.000 vogels gemeld op waarneming terwijl er 'maar' 9.930 doortrokken. Op 1 mei werden daar totaal ruim 20.000 vogels gemeld terwijl er maar 1.789 werden geregistreerd door de trektelpost. Het gemiddeld aantal vogels per waarneming varieerde van '20 t/m '25 in april ook nogal, tussen 4,6 en 7,0 . Zie aantal waarnemingen en aantal vogels per maand/jaar.
In de Coronajaren '20 en '21 waren er opvallend veel mensen in de natuur en dus waarschijnlijk ook meer gierzwaluwwaarnemingen. Toch bleef het aantal waarnemingen in 2021 tot de 22e april erg laag maar trok daarna snel aan.
Al met al dus vele variabelen die erg lastig op hun invloed op het aantal waarnemingen zijn te analyseren. Maar mijn grafiek komt ook aardig overeen met het beeld van de totale aantallen vogels per dag op alle trekposten. Daar viel de eerste intrekgolf alleen in 2020 nog wat vroeger dan dit jaar maar was het ook in 2022 erg laat. Verder was er sinds 1980 geen enkele eerste aankomstpiek hoger dan in 2026 (8.000 vogels op 22-4). Alleen 2009 kwam in de buurt: drie dagen later en ruim 7.000. De vraag is of er toen even intensief werd geteld.
Zie:
trektellen per dag, 2020-2022-2026.
De vroege eerste aankomsten werden ook op de Live Atlas van Sovon tot in de 1e week van mei genoteerd met fors hogere aantallen meldingen in 2026 (en in 2020) t.o.v. het gemiddelde over 2019-2025 (groen). Op 8 mei is het gemiddelde niveau weer bijna bereikt.
Idem met eenzelfde type registratie (per week) op
Bird
Track voor het VK , maar ik zie niet welke jaren daar staan voor "historical"
(rood; grijs blok is april). Ook hier is middels het aantal meldingen vanaf
begin mei teruggelopen naar het
De broedvogelhoofdmacht komt begin mei en dat kan ook vroeger of later. In de 2e-3e week van mei komen de pubers zonder nest terug.
Trektelposten Op de trektelpost Failaise de Leucate, aantal per soort per dag, aan de oostkant van de Pyreneeën werd op 22 maart de eerste passerende gierzwaluw gezien. Daarna tot eind maart bijna elke dag 1-3 stuks, oplopend naar 20 op 2 april, 562 op 4 april en een eerste hoogtepunt van totaal 9.100 op 19/20 april. Op 5/6 mei kwamen er 11.000 langs. Ze kunnen een paar dagen later hier zijn. Dat bleek wel op trektelpost Breskens met een eerste piek op 22/23 april van totaal 9.200 vogels. Op 29/30 april was daar een tweede golf met totaal 18.300 vogels en totaal 38.000 op alle trektelposten samen.
Op de kaart met waarnemingen
Zie waarnemingen op kaart observation.org. In het VK wordt erg veel ingevoerd (116.000!) op Swift Mapper. Je kunt daar ook nestkastprojecten, ook in Nederland, invoeren.
Minder op Koningsdag
Op Koningsdag werden er beduidend minder meldingen gedaan dan in de afgelopen
twee jaar. Een verklaring
is waarschijnlijk dat veel mensen hun eerste
Steeds vroeger? De vroegste waarneming (op waarneming.nl) in Nederland ooit was in 2010 op 21 maart en de op een na vroegste vorig jaar op 25 maart. De vroegste waarneming op een NL-trektelpost was op 2 april, in 2004 en in 2012. Daarbij is geen vervroegingstrend te zien. Dit jaar werden op 7 april de eerste passages langs een trektelpost gemeld bij Katwijk en Breskens. Nestbezettingen worden weinig gemeld. Behalve de laatste jaren door Henk Schreuders in Hattem (zie zijn jaarverslagen 2023-2025.) Op 9-5-'26 had hij er al 90, voornamelijk op basis van lokgeluid en vorig jaar was hij de eerste op 20 april. Gemiddeld werd sinds 2010 de eerste gemeld op 22 april. Meestal door mensen met nestkasten aan huis die dagelijks controleren, vaak met een camera erbij. Of door mensen die een kolonie goed kennen en echt zoeken naar de eerste invliegers. De vroegste melding van een bezet nest 'ooit' was op 18 april 2026 van Jaap Schröder uit Harderwijk, met camera in nestkast gezien (melding op Google Gierzwaluwforum). Hij meldde op 2 mei ook het vroegste eerste ei van de afgelopen 15 jaar met zijn camerabewaking. De tweede ouder kwam aan op 24 april, zie melding vroeg eerste ei op 2 mei. Het landelijk gemiddelde van het 1e ei is onderwerp van studie maar ligt mogelijk rond de 18 mei (gemiddelde van 368 camerabewaakte kasten 2003-2012, waaronder de vroegste van ook 2 mei, zie Gierzwaluwbulletin, 2013 nr. 1. p. 4-6.). Dat geeft wel aan dat die van Harderwijk dit jaar een erg vroege was.
Marco Verschoor zoekt ze ook en meldde dit jaar op 19-4 uit Monster het eerste bezette nest op waarneming.nl. Op 20-4 op de voet gevolgd door Harm Peeters in Arcen met de eerste drie bezettingen van zijn 25+ bezette nestkasten aan huis. Op 24-4 waren er al 10 bezet en schreef Harm bij zijn melding "nooit eerder zoveel zo vroeg bezet", zie de bezetmeldingen met kastfoto's van Harm Peeters. Op 30 april waren er dit jaar op totaal 19 locaties bezette nesten gemeld, in 2025 ook 19 en slechts 11 in 2020), zie bezette nesten 2026.
Legdatum 1e ei
Het lijkt niet waarschijnlijk dat de gierzwaluw gemiddeld eerder dan vroeger arriveert. Dat
blijkt zeer waarschijnlijk uit de datum van de eerste eileg
die sinds 1996 door Sovon wordt berekend. Maar ook daar zitten
haken en ogen aan, zie
datum 1e
eileg.
https://www.sovon.nl/tellen/telprojecten/nestkaarten . Kies daar onderaan voor handleiding nestkaart-light.
- Meer over aankomst- en vertrekpatronen 2014-2026.
Op 7 maart kwam bij Falaise de eerste alpengierzwaluw langs. Eind maart waren het er tientallen per dag en 2.018 op 4 april. Op 18 maart kwam de eerste terug op het nest in het Zuidduitse Tuttlingen, zie webcam Alpengierzwaluw, Tuttlingen.
Gierzwaluwlied Voor wie nog wacht op de eerste van het jaar is er deze passage in dit gierzwaluwlied: "het dak is stil, de lucht onbewogen de wachter wacht, het geschenk niet gegeven" "Spin world spin, swifts are here again" , Rachel Newton. (Youtube)
Vroegste koolmeesei ooit Op 21 maart werd het vroegste eerste ei van de laatste 70 jaar van een koolmees gelegd. De leg is in 70 jaar drie weken vervroegd.
Illegale jacht levert 2.000 kg gierzwaluw
23 april 2026 In Vietnam worden lokale overheden opgeroepen de illegale jacht met netten en lijm op gierzwaluwen een halt toe te roepen. In het bericht wordt gemeld dat in 2025 de 925 "gierzwaluwboerderijen" 2.000 kg (50.000 gierzwaluwen van 40 gram ?) voor de restaurants hebben opgeleverd. Is de jacht met netten en lijm een"gierzwaluwboerderij"? Bericht op Vietnam.vn/nl
Venray start onderzoek voor SMP
25 april 2026 Ecologen van adviesbureau Nationaal Soorten Management zijn in april in opdracht van de gemeente Venray begonnen met het onderzoek naar voorkomen van gierzwaluw, huismus en vleermuizen in de hele gemeente. Dat is nodig voor de opstelling van een Soortenmanagementplan (SMP) waarmee men sneller en goedkoper hoopt te kunnen renoveren, slopen en verduurzamen, zonder de regelgeving in de Omgevingswet voor deze beschermde gebouwbewonende soorten te overtreden. Particulieren gaan nogal eens aan het werk zonder het (dure en tijdrovende) noodzakelijke onderzoek te doen. Dat wordt dus nu vooraf door de gemeente gedaan. In het SMP komt o.a. te staan wat men standaard moet doen (ook als de soorten niet aanwezig zijn), zoals werken buiten het broedseizoen en het installeren van nestkasten. Zie bericht van de gemeente Venray. Daar staat ook hoe je isolatiesubsidie kunt vangen en op deze gemeentepagina staat wat je bij verbouwen en verduurzamen moet doen zolang het SMP nog niet van kracht is (in de loop van 2027?). - Info over drie gerealiseerde nestkastprojecten gierzwaluw in Venray.
"Binnenkort ook in uw gemeente"
In de gemeente Oosterhout start bureau Pius Floris in april eenzelfde onderzoek voor de opstelling van een SMP, zie bericht BN De Stem 20-4-'26.
In april is ecoloog KP Adviseurs gestart met het onderzoek voor de opstelling van een
SMP voor de
gemeente Zoeterwoude. Men hoopt er eind 2027 mee klaar te zijn.
Hier meer.
In april zijn ecologen gestart met het onderzoek
in de gemeente Het Hogeland (Pieterburen, Kloosterburen e.o.).
Zie bericht
RTV Noord-24-4-'26.
In 2026 en 2027 gaan ecologen van bureaux Eceau en Meander voor een SMP
de gierzwaluwen inventariseren in de gemeente Peel en Maas. Zie Bericht
AD, 11-5-'26.
In 2026 gaat bureau Vonk voor het tweede jaar op zoek naar nesten in zes Westfriese gemeenten, te weten Enkhuizen, Drechterland, Hoorn, Medemblik,
Opmeer en Stede Broec zie
bericht 7-4-'26.
Verder wordt er dit jaar o.a. nog gestart in Halderberge, Heemstede, Kaag en Braassem
en Zoeterwoude.
In 2025 werd er o.a. gestart met het onderzoek in de
gemeenten Alkmaar, Appelscha, Baarn, Bodegraven, Harderwijk, Helmond,
Hengelo (Ov.), Huizen, Lanfdgraaf, Maastricht, Rijswijk, Roermond,
Sittard-Geleen en Wassenaar.
Bij bureau Blom ecologie vond ik een overzicht
van de stand van zaken van gemeentelijke SMP's. Op de kaart zie je makkelijk waar ze al van
kracht zijn, waar ze 'in aanbouw' zijn en waar nog niet. Klik op de
gemeente voor meer informatie.
SMP's overvleugelen zo langzamerhand de Omgevingswet naar belang voor de
bescherming van gierzwaluwnesten en de compensatie bij verlies door sloop,
renovatie en verduurzaming. Rond de helft ? van de gemeenten heeft al een
SMP of is bezig met de opstelling ervan. Over een jaar of vier-vijf moet
elke gemeente er een hebben.
Kijk op mijn kaart van
NL met 1.001 nestkastprojecten voor de gierzwaluw of er bij jou in de
buurt al wat hangt.
Webcam Beleef de lente online
20 april 2026
Gisteren ging er weer een webcam bij Beleef de lente online bij een
gierzwaluwnest. In 2023 was dat bij kasteel Waardenburg voor het laatst. Ook nu
verzorgt Jochem Kühnen weer de uitleg bij het gebeuren. De camkast onder de
dakgoot is een van de 27 aan zijn huis in Beek-Ubbergen (bij Nijmegen). In die
kast wordt sinds 2011 elk jaar gebroed. In een andere kast arriveerde op 20-4 de
eerste broedvogel van de kolonie. Hij verwacht dit jaar 15 paartjes. In de
camkast kwam de eerste ouder op 21-4 binnen en de tweede al een dag later. Alles
weer fraai verzorgd met
achtergrondinfo, clips, blog van Jochem, chat en apart beeld van vlieggat van buiten
gezien en van het nest.
Zie nr. 1 in mijn tabel
met 35+ webcams gierzwaluw.
1.000 kunstnestprojecten op de kaart
15 april 2026
Vandaag heb ik op de kaart met kunstnestprojecten het 1.000e project toegevoegd
met nu totaal 55.879 kunstnesten voor de gierzwaluw. Van 24.994 kasten is wat
over de bezetting bekend (gemiddeld ca. 12%).
Het was de laatste toevoeging. Vanaf nu alleen nog updates met b.v. informatie
over de bezetting als die beschikbaar komt.
Alle projecten zijn te vinden op
Google-Maps met een link naar de projectbespreking. Die besprekingen (en de kaart) staan allemaal
alfabetisch op plaatsnaam op
een lange pagina met projectgegevens.
De projecten zijn
verdeeld over 435 steden/plaatsen in Nederland, dus grote kans dat er eentje in
jouw buurt is te vinden. Kijk eens rond, klik de gierzwaluw en als je
meer over het project weet hoor ik het graag op
jaaplangenbach@ziggo.nl of
06 -3849 7474.
Nesten zoeken in gemeente Westland
8 april 2026
De meeste gemeenten laten het onderzoek naar gierzwaluwnesten doen door een
ecologisch adviseur in het kader van een op te stellen Soortenmanagementplan
maar in de gemeente Westland wordt het gedaan door vrijwilligers van een
initiatief van KNNV-Westland. Dit jaar worden al voor de 5e keer alle 11 dorpen
van de gemeente onderzocht. Op 19 april van 15.00 - 16.30 is er een
ZOOM-bijeenkomst waar de tellers informatie over de werkwijze krijgen. Meldt je
voor deelname per e-mail even aan bij natuurlijkwestland@knnv.nl voor een
toegangscode. Zie bericht
westlanders.nu 7 april '25.
In 2024 werden de meeste nesten, 468, gevonden, waarvan 68 in nestkasten.
Samenvatting van de
resultaten 2021-2025.
Nieuwe 'Natuurstandaard' of een uitgebreid SMP in Leiden?
16-3-2026
Leiden gaat een 'Stadsbrede Natuurstandaard' invoeren voor natuurinclusieve
nieuwbouw en verduurzaming. Ontwikkelaars krijgen bij de bouwvergunning een set
van eisen mee voor de verbetering van de biodiversiteit, zoals het aanleggen van
groenstructuren, soortenbiotopen en nestgelegenheden. Voor elk van de zeven stadsnatuurtypen
gaan regels en eisen gelden voor 14 'gidssoorten' (maatgevend voor
kwaliteit van de biodiversiteit) waarmee punten verdiend moeten worden. Het
systeem is ook bedoeld om de bouw te versnellen, bouwers en isoleerders
planningzekerheid te geven en minder last te laten hebben van aanvragen voor
natuurvergunningen. De hele stad wordt sinds 2024 onderzocht op aanwezigheid van
o.a. huismussen, vleermuizen en gierzwaluwen zodat de (ver)bouwer dat niet meer
hoeft te doen. In een gesprek met de wethouder op Sleutelstad lijkt het alsof
het gaat om een "gewoon' Soortenmanagementplan (SMP) waarbij wel wat meer soorten en
aspecten dan gebruikelijk betrokken worden, maar de gemeente noemt het een
'unieke stadsbrede Natuurstandaard' waarmee Leiden 'koploper" zou zijn. De
standaard is tot stand gekomen in samenwerking met bouwers, gemeenten en
provincie en wordt breed gedragen volgens de wethouder. Zie
bericht Sleutelstad.nl 10-3-2026. En ook op
Centraalplus.nl 10-3-2026.
Op de website van de gemeente is niets over de Natuurstandaard te vinden maar op
de
pagina Bouwen en Wonen blijkt dat het toch om een (kennelijk nogal
uitgebreid) Soortenmanagementplan gaat, dat in aanbouw is. Bouwers en
isoleerders wordt voorlopig nog gewezen op de Omgevingswet en de noodzakelijke
vergunning Flora en Fauna activiteit als er b.v. gierzwaluwen aanwezig blijken
te zijn. Wie de daarbij horende onderzoekskosten (ca. 8.000,- Euro volgens
de gemeente) niet wil of kan maken wordt geadviseerd te wachten op het SMP. Voor
de eerste zeven wijken komt dat in de tweede helft van 2027 gereed.
Bekijk hier acht
kunstnestprojecten gierzwaluw in Leiden.
Nesten in muurschildering van toneeltoren Tiel?
9 maart 2026
In de hoge zuidzuidwestelijke zijde van de toneeltoren van cultureel centrum Agnietenhof, Sint Agnietenstraat 4 in Tiel, zitten mogelijk 46
'onzichtbare' potentiële nestruimtes voor gierzwaluwen. Maar ik heb ze dus
wel gevonden op
G-streetview juni '22. Ze zitten er
waarschijnlijk al sinds de bouw in 1966. Het
zijn ventilatiegaten die voor de gierzwaluwen bruikbaar zijn.
Dit naar aanleiding van een bericht dat er in maart 2026
wordt begonnen met het aanbrengen van een grote muurschildering op deze
zijde. Men hoopt
half april klaar te zijn maar er moet met het werk worden gestopt als ze
"onverhoopt eerder terug komen en ze in de gevel gaan broeden".
De gemeentelijke projectleider kon me nog
wat aanvullende informatie op het krantenbericht verschaffen.
In 2023 bleek uit
waarneming van derden dat er minstens twee gaten bezet zijn (invliegende
gierzwaluwen gezien). Het is niet bekend of die op het vlak van de
muurschildering zitten. Als dat zo is ben ik
erg benieuwd of ze die openingen weer zullen weten te
vinden.
Het lijkt op de foto dat slechts 8 van de 46 openingen
buiten de schildering blijven.
In de westelijke kant van de toren zijn bij de verhoging in
2000 een onbekend aantal neststenen ingemetseld. Daar werden door dezelfde
waarnemer in 2023 een tiental "aantikkende" gierzwaluwen gezien. Er wordt gewerkt volgens een ecologisch werkprotocol met
wekelijkse ecologenbegeleiding maar er werd geen ontheffing Wet
natuurbescherming verleend. Volgens de projectleiding was die niet nodig
omdat er buiten het broedseizoen wordt gewerkt.
Jammer dat er geen 'nader onderzoek' volgens de
gangbare voorschriften is gedaan. Het effect van de schildering is zo niet
goed te bepalen.
Zie
bericht bij gemeente Tiel. Op een webcam is de vordering van het werk
te zien.
Gierzwaluwdagen werkgroep KNNV
27-2-2026
Van de werkgroep gierzwaluwen KNNV
kregen eerder aangemelde belangstellenden gisteren een aankondiging van
twee lezingendagen. Op 3 maart zijn er twee in Wageningen over
temperatuurmetingen in gierzwaluwnesten (Rick Wortelboer van de werkgroep
en Gerrit Assink van adviesbureau Sweco).
Hier staat een verslag van de lezingen bij KNVV.
P.S. alle info over (slachtoffers, beleid, onderzoek) hittestress die ik in de loop der
jaren verzamelde is nu samengebracht op een
aparte pagina over
hittestress.
Op 27 juni wordt in Almelo in de traditie van GBN weer een landelijke dag
gehouden met lezingen en een bezoek aan een renovatiekolonie in de buurt.
Er wordt verder overwogen om de 9e internationale gierzwaluwconferentie in
2028 in Nederland te organiseren.
O p de website van
KNNV, werkgroep gierzwaluwen
en in
de nieuwsbrief van KNNV van 27 februari, met 17 onderwerpen, staat niets
over deze dagen. Het e-mail bericht met de details over de lezingendagen
werd wel geplaatst
op het
NL-gierzwaluwforum.
GBN werd vorig jaar april wegens gebrek aan (actieve) belangstelling opgeheven (zie
GBN opgeheven).
Tot nu toe lijken de activiteiten van de werkgroep veel op die van GBN: interessante weetjes en gierzwaluwervaringen voor mensen maar ik zie
niet wat de gierzwaluw hieraan heeft. Dat het in kasten op andere dan noord- en oostlocaties
veel te heet wordt is al jaren bekend. Er zou nu wat gedaan moeten worden
om te voorkomen dat ze fout worden geplaatst want dat komt nog steeds
voor. En aandacht voor zonnige daken die geschikt worden gehouden voor
dakbroeders, zie
artikel: dakbroeders op zonzijden.
Vogelopvang Utrecht, die de
afgelopen zomer tijdens de hittegolf ruim 60 hitteslachtoffers opving (zie
100-en
slachtoffers in hittegolf ) kwam al in actie en deed in de Utrechtse
Internetcourant een oproep om kasten op te zonnige gevels af te sluiten en
/ of te verplaatsen, zie
bericht DUIC, 18-3-'26.
GBN heeft vele jaren goed werk gedaan om de gierzwaluw te
helpen met meer kunstnesten, maar daar zorgen dankzij heel veel
regelgeving heel veel ecologen en ambtenaren nu voor. Ze zijn niet aan te
slepen en het land hangt vol met kasten (zie
275.000
? kasten in NL
). De aandacht zou nu b.v. moeten gaan naar efficiënter en effectiever
werken door betere (en minder?!) regelgeving, aanvechten van
omgevingsvergunningen die niet deugen, projectmonitoring en evaluatie en nadenken over betere
strategieën. Wat mij betreft is het
Kennisdocument
Gierzwaluw van juli 2023
al weer aan een flinke update toe. Ik hoop dat mensen die
er ook zo naar kijken zich zullen melden bij KNNV en/of op de landelijke
dag. Misschien kunnen ze zich organiseren in een aparte werkgroep,
met aandacht en actie voor beschermingspraktijk en wet- en regelgeving.
P.S. Ik ben zelf ook van de vergrijzing en overigens ook
niet geschikt om zo' n werkgroep op te starten of te begeleiden.
Lezingen in Amersfoort
17 - 2 - 2026
Op dinsdag 3 maart 2025 worden er in Het Groene Huis in Amersfoort
lezingen gehouden over het soortenmanagementplan (SMP) van de gemeente
Amersfoort en over de gerealiseerde kunstnestprojecten voor gierzwaluwen. Kim
Olaya-Bosch van ecologisch bureau Pius Florus, dat het onderzoek voor het
SMP deed, zal daarover vertellen. Hans van Paddenburgh van de lokale
gierzwaluwwerkgroep vertelt over de leefwijze van de gierzwaluw en bezettingen van kunstnestprojecten.
Het Groene Huys, Schothorsterlaan 21, aanvang 20.00 u. Zaal open 19.30.
Aanmelden is niet nodig. Zie
Aankondiging Groene Huis.
PS. Ik was erbij (zeer volle zaal!) en heb wat opgedane informatie verwerkt in
het artikel over SMP Amersfoort en
33 projecten met
2.824 kasten.
Lezingen in Mierlo
17 - 2 - 2026
Op donderdag 19 maart 2025 geven IVN-Mierlo en Blom
ecologie een lezing over de gierzwaluw en de gerealiseerde
kunstnestprojecten in de gemeente. IVN vertelt over de vogel en Blom over
de benutting van de kasten. Blom deed bij een project in Mierlo ook
onderzoek naar hittestress voor gierzwaluwen achter pannendaken, zie
hittestress op
zonzijden. Natuurcentrum 't Klokhuis, Goorsedijk 1, aanvang 19.30.
Toegang gratis.
Gierzwaluwperikelen
10-2-2026
Op de website KAN (klimaatdaptieve en natuurinclusieve
bouwers en overheid) mocht ik wat vertellen over
gierzwaluwperikelen. Over b.v. de nog steeds 800 lege kasten in
Utrecht Leidsche
Rijn en de vraag of het elders niet goedkoper en even effectief kan. Jip
Louwe Kooijmans van Vogelbescherming zegt dat we geduld moeten hebben.
-
"Met de gierzwaluw moeten we geduld hebben".
De eersten terug in Israël
2-2-2026
Wie niet kan wachten op het beeld van een gierzwaluw op het
nest kan sinds 2 februari terecht op de webcam van Amnonn Hahn in
Givatayim, Israël. Vandaag kwam daar de eerste vogel uit zuidelijke Afrika
terug op het nest. Vorig jaar was dat op 30 januari. Dat is de
gebruikelijke tijd voor die regio. Op 22 februari kwam de (vertraagde)
partner aan: together again".
-
Filmpje van invliegen (rechter kast in bovenrand) en aankomst op nest
- eerste waarnemingen Europa en wijde omgeving 2026.
-
40 andere gierzwaluw webcams
-
Onderzoek naar
winterverblijf van drie Israëlische gierzwaluwsoorten.
8e gierzwaluwconferentie in Ierland
1 - 2 - 2026
De 8e internationale gierzwaluwconferentie wordt van 27 t/m 29 mei '26 gehouden op de
ATU-Mayo
Campus in Castlebar, noordwest Ierland. Op 30 mei is er een
excursie. De inschrijving voor deelname is geopend: € 145,- tot 31-12, daarna €
200,-. Alle informatie staat op
Er loopt aan dit instituut al enige jaren een studieproject gierzwaluwen o.l.v. Linda Huxley
met 12 camera bewaakte kasten, zie
gierzwaluwproject ATU-Mayo.
Neststenen verplicht in Schotland
30 - 1- 2026
Op 27 januari werd in het Schotse parlement (het Holyrood) een amendement voor de Omgevingswet aangenomen met de verplichting voor het
inbouwen van neststenen voor gierzwaluwen in alle nieuwbouw.
Zie een post op Blue Sky van Hannah Bourne-Taylor, schrijver en al vier jaar
activist voor de verplichting, dansend met een met gierzwaluwen besprenkelde
Schotse vlag:
Hannah Bourne-Taylor in "tears of joy".
De stenen moeten aangebracht worden waar het "technisch mogelijk, praktisch en
effectief" is tenzij er "dwingende technische redenen zijn die toepassing
onmogelijk of ineffectief maken". Op het
zwaluwenforum wordt geschat dat na het ontwerpen en testen van een
technische standaard als bouwvoorschrift (12 maand) de regeling over anderhalf
jaar van kracht kan zijn. Zie ook artikel in
The Guardian 28-1-'26.
Of het tot massale toepassing komt is nog lang niet zeker. Als de voorschriften
even vaag worden als in het nu aangenomen amendement zal er in feite nog steeds
geen sprake zijn van een verplichting; er is gemakkelijk een smoes te bedenken.
De universiteit van Sheffield ontdekte dat 75% van de nestkasten die door
gemeenten bij bouwvergunningen werden voorgeschreven toch niet geplaatst werden
in nieuwe huizen.
In het VK worden al wel vele jaren onwijs veel nestkasten geplaatst, vooral door lokale liefhebbers
(particulieren maar ook gemeenten en bouwers). Er zijn meer dan 100
lokale werkgroepen actief en een enkele bejaarde maakte er alleen al meer dan
30.000.
In het grafiekje de toename van het aantal bezette kasten in
Graafschap Suffolk (Ipswich e.o.) met 700.000 inwoners. Daar hangen totaal 4.000
kasten. In 2025 waren er 508 bezet. Zie op BlueSky, Save Our Suffolk Swifts:
https://bsky.app/profile/sosswifts.bsky.social
Toch gaat de "de stand" in het VK nog steeds even hard, zo niet nog
harder achteruit dan elders, nu nog maar 40% ! t.o.v. 1995. Deugt de telmethode
niet (vliegende vogels , geen nesten), zou er zonder die nestkasten nog sterker
teruggang zijn geweest, zijn er andere oorzaken (dan nestplaatsgebrek) van de achteruitgang zoals insectenvergifiting,
koude, natte zomers met veel regen en problemen in het winterverblijf? In een
onderzoek van 2022 werd wel een statistisch verband gevonden met natte zomers
(geeft lager broedsucces), maar het zijn niet de enige vragen die er nog bestaan
over de gierzwaluw.
Net als in Schotland werden in Engeland
en Wales petities voor de regeling massaal ondertekend
(>100K in Engeland) maar daar niet gehonoreerd. In Gibraltar worden al 10-tallen jaren
neststenen aangebracht en daar zou de populatie na forse achteruitgang nu weer
toenemen (zie art. Guardian).
Standaard verplichting in Nederland beter dan Omgevingswet?
In Nederland lag een verplichting voor nestkasten bij nieuwbouw en renovatie kant
en klaar gemaakt door Rutte IV maar werd door BBBeroerd ingetrokken. De vraag is of we daar rouwig om
moeten zijn. Dankzij de regelgeving in de Omgevingswet (verplicht onderzoek naar
aanwezigheid en compensatie bij nestverlies), in Soortenmanagementplannen en
Gedragscodes (standaard en vaak ook nog maatwerk voorzieningen in nieuwbouw en bij renovatie) en ook steeds meer door
vrijwillig geplaatste kasten (gemeenten, provincies en bouwers verzinnen
"ecologische plussen", lees: "meer kasten", provincie
Gelderland hanteert niet 1:3 maar 1:5 compensatie) hangt Nederland al behoorlijk vol. Veel
kasten als resultaat maar al die regelgeving is behoorlijk kostbaar (bureaucratie en de ecologen zijn
niet aan te slepen). Een standaard verplichting voor nieuwbouw en bij renovatie voor alle bouwwerken
kan volgens mij simpeler, veel goedkoper en minstens even effectief zijn.
- - - - - - -
Jaap Langenbach
06 -3849 7474.
Willemstraat 38, 3511 RK, Utrecht
- - - - - - - - - - - - - - - - |
afgesloten met cement in het kader van restoratiewerk dat nog steeds gaande was.
Diverse vogels belandden in afsluitende netten. Het werk is illegaal, want ook
in Portugal mogen in gebruik zijnde nesten niet vernield worden, maar er is geen
speciale bescherming voor de gierzwaluw. Diverse NGO's schreven de
verantwoordelijke gemeente aan maar die weigerde actie te ondernemen en zegt
dat het werk nodig is wegens instortingsgevaar. Vervolgens is een rechter
ingeschakeld maar die aarzelt ook nog steeds om het werk stil te leggen. Dat
gaat intussen in alle haast door om het stilleggen voor te zijn. Diverse
organisaties hebben inmiddels een actiegroep o.l.v (gier)zwaluwenwerkgroep
gierzwaluwen doen en de Haagse Vogelbescherming wilde dat wel regelen. Op 5 mei
zorgde Martin van de Reep, zeer oudgediende gierzwaluwbeschermer, voor het
ophangen van 6 kasten aan het gemeentekantoor in Leidschendam. De Haagse club
roept ook op om goede locaties voor meer kasten aan te dragen.
en eerder
gemeld wordt.
En bij goed trekweer komen er meer vogels langs, dus die twee aspecten
versterken elkaar. 
op observation.org van 19 april is te zien dat de gierzwaluw in Nederland
en België erg goed in de gaten wordt gehouden. (hokken van 25 km2 waar
waarnemingen zijn gedaan). 
gierzwaluw van het jaar door de vroege eerste golf al (veel) eerder hadden
gemeld. In alle jaren is het aantal op K-dag hoger dan de dag ervoor en de dag
erna, behalve als dat een zondag is. 2022 was daarop de enige uitzondering met
meer waarnemingen op de woensdag erna.
Eigenlijk kunnen alleen met camera bewaakte nesten
goede data leveren (blauwe lijntje in de grafiek, gemiddeld, mediaan, 18
mei.) maar Sovon gebruikt ook
data van visuele waarneming (die later zijn) door kasten te openen. Heb je
ook een bezet nest of nestkast met camera, meld je hier aan voor deelname
en betere statistiek:
