Gierzwaluwnieuws 2023
Twee jonkies, zoldernestkast Woudsend, 28 juli 2015.
De gierzwaluwpagina's
Contact: jaaplangenbach@ziggo.nl 06 -3849 7474. Willemstraat 38, 3511 RK, Utrecht.
|
Laatste nieuwsbericht
29 december 2023
Dit is, 10 jaar na het eerste, het laatste nieuwsbericht. Ze zijn allemaal
verwerkt in de themapagina's. Die worden nog slechts sporadisch alleen met
de wat belangrijker info aangevuld of geactualiseerd.
In 2023 werden
160 nesten in Hattem gevonden, en 198 in 2024.
26 september 2023
Hattem heeft een flinke kolonie gierzwaluwen maar hoeveel precies was nog
niet bekend. Al een paar jaar was Henk Schreuder (gek van gierzwaluwen maar
ook fanatiek (nacht)vlinderaar) al onregelmatig op zoek geweest. En hij wist wel dat er veel meer moesten zijn.
In 2023 en nogmaals in 2024 deed Henk er een flink aantal schepjes bovenop
en ging ook systematisch
zoeken volgens het BMP-protocol van Sovon. Op een totaal van ca. 50
zoekdagen werden 160 nesten gevonden in 2023.
Van de 24 nestkasten waren er 15 bezet. Vijf broedplaatsen uit 2022 waren
verdwenen (ontoegankelijk geworden) en 31 nesten uit 2022 konden in 2023
niet meer bevestigd worden.
In 2024 werd de hele oefening herhaald en werden 198 nesten gevonden.
Behalve in de binnenstad werd in alle wijken een groter aantal nesten
gevonden, waarschijnlijk door meer ervaring, opgedane kennis en meer
zoektijd. Na correcties resulteert van de bruto toename van 38 een netto
toename van 11 bezette nesten.
Er waren t.o.v. 2023 zeven nestplaatsen zichtbaar verdwenen
In 2024 waren van 35 beschikbare nestkasten er 14 bezet.
N
De 198 nesten in Hattem 2024.
Rond half zeven al, voor zijn werk in Zwolle, ging hij vaak al vele dagen op
pad, o.a. met de lokgeluidjes op zijn telefoon. Maar natuurlijk ook 's
avonds want het kost erg veel tijd om een bezet nest te vinden.
Lokgeluid bleek
een zeer efficiënte methode om vooral bekende nesten opnieuw bevestigd te
krijgen. In plaats van soms uren posten om een invlieger te treffen, krijg
je direct reactie uit een bezet nest. De methode werkt vooral
goed in het begin van het seizoen tot half juni. Daarna wordt er vaak niet
meer gereageerd op het geluid (inmiddels gewend aan de 'bangers" en minder
bang geworden voor indringers?). Dat is ook mijn
ervaring. Bij zijn eigen nestkasten aan huis zijn geen verstorende effecten
van het lokgeluid opgemerkt.
Bekijk de details en interessante bevindingen in het fraaie
onderzoeksverslag.
Broedbestand Hattem 2023 (.pdf)
en
Al zijn nestvondsten 2023 (163 met
code 'bezet nest', gevonden op ca. 45 zoekdagen) staan hier op
waarneming.nl .
Henk is op dat platvorm met totaal 3.763 gierzwaluwwaarnemingen in 2024
opgeklommen naar de tweede plaats, achter de niet te kloppen Aart Vink met
6.655. Zie
Verplichte nestkasten in
nieuwbouw en bij renovatie
25 oktober 2023
In de nieuwe Omgevingswet wordt per 1 januari 2025 een
verplichting opgenomen voor het aanbrengen van 'verblijfsvoorzieningen' voor
beschermde gebouwbewonende soorten (gierzwaluw, huismus, vleermuizen) in
alle nieuwbouw en bij ingrijpende verbouw (vernieuwing van meer dan 25% van
de bouwschil).
De regeling komt in het geval van sloop + nieuwbouw en bij renovatie bovenop
de gangbare regelgeving van de Omgevingswet en zal daar niet
strijdig mee zijn.
Gierzwaluw als groene stadsvogel.
Muurschildering in Noord-Ierland.
(klik voor vergroting)
De belangrijkste voorschriften
Elk gebouw moet voor elke 110 vierkante meter gevel + dak tenminste een
verblijfsvoorziening voor de gierzwaluw en een voor de huismus krijgen, met
een minimum van 1 voorziening per soort als het oppervlak kleiner is. Oppervlakten
boven 25 meter hoogte tellen niet mee. Voorzieningen voor meerdere
woningen/gebouwen mogen geclusterd worden als het geheel als bouwwerk wordt
aangemerkt.
De onderlinge afstand tussen gierzwaluwvoorzieningen bedraagt minimaal 1
meter en de afstand tot opengaande ramen e.d. is minimaal 50 cm.
De wettelijke regels en details voor de uitvoering worden opgenomen in het Besluit
bouwwerken
leefomgeving (Bbl), in een ministeriële regeling, in de Omgevingsregeling (Or
van de Omgevingswet) en
in een infoblad(en). Zie
De minister verwacht dat de maatregelen gemiddeld 900 Euro per woning gaan
kosten.
Tijdelijke regeling en gedragscode voor
natuurvriendelijk isoleren particulieren
25 december 2023
Minister de jonge van BZK heeft een tijdelijke, korte termijnoplossing
bekendgemaakt voor het natuurvriendelijk isoleren van particuliere woningen.
Die was al voor november j.l. aangekondigd maar dat werd dus niet gehaald.
Er wordt nu naar gestreefd dat in februari 2024 het "natuurvriendelijk
isoleren" als tijdelijke werkwijze wordt gestart. Wat later wordt die
omgezet in een landelijk geldende gedragscode (en dus niet een
bestuursconvenant zoals eerder de bedoeling was). Een ecologisch bureau is
nog bezig om vast te stellen aan elke voorwaarden men moet voldoen om voor
het werken volgens de tijdelijke werkwijze en de gedragscode in aanmerking
te kunnen komen, zoals de planning en het aantal aan te brengen alternatieve
verblijfplaatsen. Er komt 8,8 miljoen Euro beschikbaar voor het realiseren
van de alternatieve verblijfplaatsen (voor vleermuizen). De gedragscode is
maximaal drie jaar geldig en loopt af zodra er voor de betreffende gemeente
een Soortenmanagementplan van kracht is.
De lange termijn oplossing ziet het ministerie in de vorm van een
gebiedsgericht SMP of Pre-SMP voor elke gemeente. Dat moet rond 2029 klaar
zijn. Voor de eerste helft gemeenten is een bedrag van 54 miljoen Euro beschikbaar. "De politiek" moet
later nog over de tweede tranche beslissen. De minister werkt aan een
speciale korte opleiding (MBO keuzemodule voor begeleiding van
natuurvriendelijk isoleren en voor vooronderzoek SMP's ) om het nu al grote
tekort aan ecologen, die de SMP's moeten opstellen, op te lossen.
Bericht met bijlagen, Rijksoverheid - 22-12-2023
Kamerbrief 22-12-'23 over tijdelijke landelijke
gedragscode
Subsidieregeling voor
opstelling SMP's
De regels voor "natuurvriendelijk isoleren" prov.
Utrecht
De wording van het Utrechtse Pre-SMP
volgens de Taskforce
N
8 december 2023
De gemeente Nijmegen maakt een "toolbox" voor natuurinclusief bouwen en
renoveren. Daarin staan allerlei te nemen maatregelen,
Bericht De Gelderlander, 8-12-2023
Gemeentebericht over de toolbox en de invoerplanning
343 nesten in gemeente Westland
14 november 2023
Er wordt in de diverse dorpen vooral
genesteld achter kantpannen. Veelal gaat het om een kleine kolonie
geconcentreerd in een wijkje met dezelfde typen huizen, maar soms zijn de
nesten meer verspreid door het dorp zoals in Naaldwijk en ' s Gravenzande.
Het aantal beschikbare kunstnesten
(nestkasten en neststenen) nam toe van 678 in 2022 tot 802 in 2023. Meer
dan de helft hangt in Wateringen. Het aantal bezette kunstnesten nam toe
van 30 in 2022 naar 58 in
2023 waarvan 34 in Wateringen en 22 in Ter Heijde. Dus 15% van alle nesten zit in kunstnesten.
De nesten in de kerk van Ter Heijde
Foto Marco
Verschoor
Er zaten ook nog vijf 'natuurlijke' nesten
achter de dakgoten.
Van de 38 kasten in het "huifjesherstelproject"
uit 2019 in Ter Heijde (hier
meer daarover) waren er in 2023 al 19 bezet, weer twee meer dan in 2022.
Net als in 2022 werd ook in 2023 weer
tweemaal ingegrepen op locaties waar
bouwsteigers tijdens het broedseizoen de toegang tot de nesten blokkeerde. Ze werden in overleg
met de uitvoerders tijdelijk verkleind of verwijderd.
In de verslagen staat per dorp een kaartje
met de locaties en adressen van de gevonden nesten. Het belangrijkste doel
van de zoektochten is betrokken partijen (ecologen, woningeigenaren,
gemeente en woningcorporaties) attent te maken op de nesten zodat die bij
renovaties en sloop volgens de regels van de wet beschermd kunnen worden.
Maar ook informatie over de aard van de nestplaatsen
is interessant zoals nieuwe nestplekken in recente nieuwbouw. Tot nu toe
zaten op een na alle nesten in gebouwen van voor 1991.
Broedplaatsen en nestkasten in
dorpskernen gemeente Westland.
Totaal
- Details van de kastbezetting op
'Kunstnestprojecten - Westland'
- Artikel in Trouw over zoektochten
Westland, 7 - 6 - 2022
- Verslagen zoekseizoen 2021-2023 gemeente Westland
(.pdf)
Kinderboek over Groningse gierzwaluw
2 november 2023
Rients Faber schreef een fraai kinderboek over de
avonturen van gierzwaluw Max in Appingedam. Alle kinderen uit groep 6 en 7 in Appingedam krijgen het gratis.
Gierzwaluw Max wordt geboren in het monumentale
huis op Gouden
De schrijver woont en werkt er ook en volgt in het boek
de trektocht naar Mozambique en de terugkomst in Appingedam. Onderweg worden
spannende avonturen beleefd, vinden er ontmoetingen plaats met veel andere
vogelsoorten en komen de problemen met het Afrikaanse regenwoud aan de orde. De
vader van Max wordt slachtoffer van de kat in de dakgoot.
-
Bouwhistorie en pandonderzoek Gouden Pand
1 ihkv hersteloperatie
Voor de versterkingsoperatie in het aardbevingsgebied in
Groningen geldt een Soortenmanagementplan (SMP) voor gebouwbewonende soorten
(huismus, gierzwaluw, vleermuizen), zie
info over de
werking daarvan.
Pre-SMP voor Fryslân
1 november 2023
Na de provincie Utrecht en Overijssel is nu
ook in de provincie Fryslân een speciale regeling vastgesteld voor
natuurvriendelijke na-isolatie van een deel van de particuliere woningen,
vastgesteld door GS in okt. '23. Op grond van dit PRE-Soortenmanagementplan
kunnen gemeenten een generieke ontheffing aanvragen voor de bebouwde kom
waar gedurende maximaal 2 jaar maximaal 30% (anders zou de populatie teveel
worden aangetast) van oudere particuliere woningen
met energielabel C t/m G zonder onderzoek naar aanwezige fauna en zonder
ontheffing Wet natuurbescherming geïsoleerd kan worden. Als het dak daarbij
b.v. ongeschikt wordt voor huismus of gierzwaluw moeten er vier
vogelvoorzieningen (nestkast of neststeen die voor zowel huismus als
gierzwaluw geschikt is) worden aangebracht. Als de spouw ongeschikt wordt,
moeten er twee vogelvoorzieningen worden aangebracht.
De twee jaar Pre-SMP moet door de gemeente
gebruikt worden om een volledig Soortenmanagementplan op te stellen dat
meestal voor 10 jaar geldt en vor de gehele bebouwde kom van een gemeente.
De Friese regeling is een bijna 100% kopie van
die in Utrecht en Overijssel. Ik vond alleen een extra verplichting voor een
vogelkast als er bij muurisolatie kieren groter dan 20 mm waren. Jammer is
dat daarmee ook een belangrijke fout in de regeling wordt gekopieerd: er mag
al gewerkt worden vanaf 1 augustus als er nog volop jonge gierzwaluwen op
het nest zijn. De foto boven hoofdstuk zes is
een mooi voorbeeld van een locatie waar je een gierzwaluwnestkast NIET moet plaatsen.
Volledig document:
Beleidsregel Pre- SMP Fryslân,
1 - 11-2023.pdf
Uitleg en links naar documenten en
bijlagen.
Vraag
en antwoord over Pre-SMP door de provincie
Kunstnestprojecten in Nederland
30 september 2023
Mijn verzameling bespreking van kunstnestprojecten voor gierzwaluwen stond
erg verspreid over verschillende pagina's. Ik heb ze bij elkaar geschraapt
en op alfabetische volgorde van plaatsnaam op een aparte pagina gezet.
Dakpanhuifjes op
geïsoleerde daken op het zuiden in
De Kwakel, 2019
In 151 plaatsen komen 282 projecten voorbij. Soms alleen als aangekondigd
plan maar ook velen met complete projectinfo en omvang van de bezetting. Van
139 projecten met ruim 10.400 kasten waarvan de bezetting bekend is, is ca.
13% van de kasten bezet (stand 21-12-2023).
Ik hoor het graag als je meer
informatie over de nog onvolledig beschreven projecten hebt of andere
interessante praktijkresultaten weet. Vooral de informatie over de bezetting
ontbreekt nog veel te vaak.
Er worden regelmatig nieuwe projecten en
aanvullingen toegevoegd.
Zie
Kunstnestprojecten Gierzwaluw
in Nederland.
23 september 2023
De gierzwaluwkolonie in de toren van het
natuurhistorisch museum van Oxford wordt al sinds 1947 gemonitord. David
Lack koekeloerde daar vele jaren achter glaasjes naar de nestelende vogels
en schreef er zijn klassieke
Sinds het dieptepunt in 2012 is er verbetering in het broedsucces, afgezien
van een nieuwe dip in 2020 en 2021.
Waarschijnlijk wordt er door toegenomen kennis
en ervaring inmiddels zorgvuldiger met de broedsels omgegaan.
86 uitgevlogen in 2023
In 2023 is het broedsucces met 86 uitgevlogen
jongen (het hoogste aantal sinds 2008) van 44 broedsels met 114 gelegde
eieren weer op het 'normale' niveau van 2,0 uitvliegers per nest. Er gingen
12 jongen dood wat geweten wordt aan koud en nat weer in juli. De laatste
vloog uit op 3 september.
De nestcontroleurs berichten met geen woord
over de mogelijke broedverstoring door het onderzoek maar wijden
afnemend/slecht broedsucces meestal aan slecht weer (met name 2009, 2012 en
2020) of een sperwer (2010-2011). En in een jaar met veel nesten met slechts
een enkel uitgevlogen jong wordt dit in een jaar met nat en koud weer gewijd
aan het slechte weer en in een mooi jaar aan "onervaren vogels", te weinig
voedsel of te weinig teruggekomen broedvogels. Hoe dat onderzocht is wordt
niet duidelijk. Ook Andrew Lack (in een extra updatehoofdstuk van de
heruitgave van Swifts in a Tower in 2018) wijdt de achteruitgang in
2010-2012 aan (erg) slechte zomers, verbouwingsverstoring en een sperwer in
2010 en aanbrengen van taggs in 2011, maar geeft geen verklaring voor de
lage aantallen voor 2013-2020, anders dan "het vergt tijd voor
herstel".
Het weer wisselt jaarlijks sterk en een
aaneengesloten periode van bijna 10 jaar met geleidelijk afnemend (6 jaar)
en blijvend laag (4 jaar) broedresultaat is daarmee moeilijk verklaarbaar.
Tot de uitbreiding naar 147 kasten in 1966 waren
nagenoeg alle 40 kasten bezet. Pas in 1980 nam het aantal bezette kasten
plotseling snel toe naar rond de 110 in 1985 en bleef op dat niveau tot ca.
2008, met jaarlijkse variaties van 80-130.
Na 2008 daalde de bezetting erg rap naar een dieptepunt in 2012 met slechts
21 bezette kasten.
Sinds 2005 vlogen er 1.278 jongen uit met een
maximum van 136 in 2006.
In de jaren '60-'75 werden rond de 40 jongen geringd
(variërend van 20-60). Dat liep op naar rond de 100 in 1985, daarna vrij
constant met een maximum van 115 geringde jongen van de 134 uitgevlogen
jongen in 2006. In 2022 waren het er 80 van de 83. Niet alle cijfers worden
overzichtelijk en in elk jaar gepresenteerd. In de heruitgave van Swifts in
a Tower in 2018 schreef zoon Andrew een update-hoofdstuk voorzien van een
grafiek met aantallen geringde jongen( 1959-2028), bezette nesten
(1990-2018) en uitgevlogen jongen (2000-2008).
Het ringen leverde op dat slechts 1,3 % van de
jongen (4.064 geringd!) ooit werd teruggevonden in de kolonie en dat 43% van
de 674 geringde ouders werd teruggevonden. (Uit de update door zoon Andrew
Lack ). Beide percentages zijn in vergelijking met veel ander onderzoek erg
laag. Opmerkelijk is verder dat 25% van de gelegde eieren wordt uitgeworpen
(onderzoeksverslag
2007). Dat is uitzonderlijk veel en duidt op veel verstoring.
Bij een nest is een webcam geplaatst
waar een broedsel gevolgd kan worden:
webcam Oxford.
Als ze uitgevlogen zijn wordt de camera naar
een jonger nest verplaatst.
-
Dagboek 2023 en eerdere
statistieken
Houten 10e Utrechtse gemeente met Pre-SMP,
en Soest de 11e
20 september 2023
De provincie Utrecht was vorig jaar
initiatiefnemer van een poging om het verantwoord na-isoleren van
particuliere woningen te bevorderen. Dat gebeurde en gebeurt nog altijd
voornamelijk 'illegaal', zonder inachtneming van de regelgeving van de Wet
natuurbescherming (Wnb) die o.a. het vernielen van gierzwaluwnesten
verbiedt. Tijdens een maximaal twee jaar durende "Pre-SMP-periode"
(vooruitlopend op de vaststelling van een Soortenmanagamentplan) worden
huiseigenaren ontzorgt van het doen van onderzoek en kunnen
isolatiebedrijven onder bepaalde voorwaarden hun gang gaan zonder de wet
te overtreden. In elf Utrechtse gemeenten is inmiddels (24 oktober 2023) een ontheffing Wnb
volgens deze provinciale regelgeving verleend. Tot nu toe hebben alleen de provincies Overijssel
(Pre-SMP
Overijssel vanaf jan. '23) en Fryslân (Pre-
SMP Fryslân,
1 - 11-2023 ) ook deze regeling.
In Overijssel maakt tot nu toe alleen Deventer er gebruik van.
De gemeente Houten kreeg op 28 augustus 2023
de beschikking voor de
ontheffing PRE-SMP.
Resultaten Pre-SMP nog niet bemoedigend
Rond 6 augustus heb ik acht Utrechtse gemeenten
met een al wat oudere Pre-SMP-ontheffing gevraagd naar de eerste
Bij veel gemeenten
is nog steeds sprake van 'opstarten' en "inregelen' en de meesten hebben geen
inzicht in deelnemende aantallen woningen, en al helemaal niet in de woningen
die niet deelnemen. Geen enkele gemeente wist te melden hoeveel gierzwaluwkasten
er in de deelnemende woningen zijn geplaatst terwijl alles gedetailleerd in een
GIS-app beschikbaar is.
Ook de
provincie Utrecht meldt problemen, die overigens wel actief werkt aan handhaving en stimulering;
daar is extra budget voor vrijgemaakt. De extra kosten voor de natuurvriendelijke
isolatievariant zijn nogal eens (veel) te hoog (wat huiseigenaren afschrikt),
isolatiebedrijven melden het werk vaak niet aan (uit angst voor controle door de
provincie !), huiseigenaren worden vaak niet actief op de hoogte gebracht van de
mogelijkheden (niet door isolatiebedrijven en niet door de gemeente), de
informatie over de natuurvriendelijke variant door de gemeente en
isolatiebedrijven op websites ontbreekt meestal (ik vond een uitzondering bij
"De Isolatiespecialist" (isoleert 5 woningen per dag) met
info over natuurvriendelijk
isoleren van de spouwmuur ) en de
voorlichting is nogal eens onvolledig of zelfs in strijd met de provinciale
ontheffingsvoorschriften. Volgens de provincie Utrecht zullen nog dit jaar wel
een flink aantal andere provincies de regeling ook beschikbaar stellen. Maar het
is twijfelachtig of er genoeg ecologen zijn om al het werk te kunnen uitvoeren.
Foute boel in Putten
17 september 2023
Aan de Garderenseweg / Da Costastraat / van
Damstraat in Putten werd door Woningstichting Putten najaar 2015 een blok
huizen gesloopt waar gierzwaluwen en huismussen broedden en vleermuizen
verbleven. Dat was nog in de tijd van de Flora- en Faunawet (nu Wet
natuurbescherming) en de Soortenstandaard gierzwaluw van 2014 (nu
Kennisdocument v. 2.0 van 2023). Ik maakte er indertijd een nieuwsbericht
van en ben er eens wezen kijken en heb uitgezocht wat er van geworden is.
Bekijk het project op de
pagina met kunstnestprojecten.
Huifje, type 1
Huifje, type 2
Veel leegstand in Utrechtse nestkasten
3 augustus 2023
In 2023 zijn voor het zesde jaar de kunstnesten
voor gierzwaluwen in de gemeente Utrecht op bezetting gecontroleerd. Van 2.051
gecontroleerde
nestkasten en neststenen waren er 156 bezet (7,6%).
De teller staat nu op 198 'projecten' met
2.202 beschikbare kunstnesten voor 2024.
De 21 kasten aan het stadhuis (zes op de foto) zijn
na vier jaar nog niet gevonden.
Dit jaar raakten vier projecten voor het eerst
bezet; twee met 1 kast, eentje met 2 en eentje met 3 kasten.
Maar veel bleef bij het (onbezette) oude. In
Leidsche Rijn was nog steeds geen gierzwaluw te vinden in een van de 347
kunstnesten. De eersten dateren van 2018. En ook niet in de 90
neststenen sinds 2016/2019 op het voormalige Veemarktterrein.
Kunstnestprojecten top-10 van Utrecht
Met een * gemerkte projecten zijn gerealiseerd
in kader van wetgeving FF/Wnb (dus mitigatie/compensatie voor gesloopte
nesten). Van acht andere mitigatieprojecten met 732 kasten is 1 kast bezet.
Maar liefst 89% van de bezette kasten
bevindt zich in de vijf grootste projecten.
Hier alles over
de succesvolle kolonie
Rivierenwijk.
De kolonie in de Lutherse kerk uit 1412 aan de
Hamburgerstraat is
mogelijk de oudste bewoonde nestkastkolonie van Europa
.
Zestien jaar na de plaatsing van de eersten in
Voordorp waren in 2023 nog maar 26 van de 237 kasten aan particuliere
woningen bezet.
Op de pagina
Kunstnestbezetting Utrecht
staan heel veel details, o.a. in een tabel met alle 198 'projecten'
met de bezettingsgeschiedenis 2018-2023. Rode tekstgedeelten in de
toelichtingen wijzen op leerzame projectgebreken. Alle projectlocaties staan
met wat basisgegevens ook
op Google Maps.
Vierde locatie met 'natuurlijke' nesten in
Utrecht, Leidsche Rijn gevonden
Op 14 augustus werd ik door bewoners aan het
Nachtvlinderplantsoen (bij het Amaliapark) in Vinex-wijk Utrecht-Leidsche Rijn attent
gemaakt op een gierzwaluwnest achter de dakgoot aan de achterkant van hun
woning. Ook bij buren en overburen zitten ze, totaal een stuk of 4-6. Ze
zagen ze op 17 augustus nog invliegen.
Gierzwaluwlocaties in Leidsche Rijn
Rode stip = locaties 'natuurlijke' broedplaatsen
(totaal 8 - 10 ?)
Gierzwaluw = kunstnestprojecten, niet bezet.
Drie kunstnestlocaties in westelijk Leidsche Rijn
pasten er niet op.
Het is de vierde locatie die in Leidsche Rijn
bekend werd. Ze zitten er al minstens 5 jaar. En dan
is het misschien wel de oudste locatie in Leidsche Rijn. In 2017 ontdekte ik
'de eerste' aan het Aureliahof. Van de 417 kunstnesten in Leidsche Rijn was
in 2023
nog niets bezet.
Hier meer over de eerste vier
'natuurlijke'
broedplaatslocaties in Leidsche Rijn
(en over de kunstnestprojecten
daar).
Boerenzwaluw brengt gierzwaluw groot
5 augustus 2023
Bij Amsterdam was een wel heel bijzonder geval
van gierzwaluwadoptie. Wel vaker wordt met succes een uit het nest geraakte
gierzwaluwjong in een ander gierzwaluwnest bijgeplaatst en groot gebracht.
Maar boer Honingh in Ransdorp plaatste het jong in een nest boerenzwaluwen.
Hij wist niet dat het een gierzwaluw was.
De ' boertjes' vlogen allemaal uit maar er
bleef een veel grotere gierzwaluw over die te zwaar werd, wel 45 gram, en
niet weg wilde. Waarschijnlijk zag hij/zij daar niet de benodigde ruimte
voor. Gierzwaluwspecialist Gert de Jong uit Amsterdam en Elles van de
Vogelopvang in Utrecht werden er bijgehaald. Er mee buiten gekomen vloog het
jong weg.
In
NH-nieuws van 5 augustus
staat een mooi verslag met filmpje.
Update Kennisdocument is uit
29 juli 2023
Drie jaar na de
start van de werkzaamheden heeft BIJ12 het nieuwe Kennisdocument Gierzwaluw gepubliceerd.
Het document vat de huidige kennis over de
gierzwaluw samen maar is vooral van groot belang voor de uitvoering van de
Omgeveingswet. Het bevat voorschriften voor het vaststellen van de
aanwezigheid van de soort en soms vrij concrete verplichtingen voor de
uitvoering van compensatie van gierzwaluwbroedplaatsen die bij sloop en
renovatie verloren gaan. Meer
op Bescherming - Kennisdocument.
-
Kennisdocument Gierzwaluw,
juli 2023
Het grote gierzwaluwen-ABC t/m Z
8 juni 2023
Pas verschenen in mei 2023 maar nu al
klassiek: het grote gierzwaluwen-abc t/m z.
De cover, klik voor vergroting.
Maar liefst 644 pagina's (Duits) met alle
weetjes, details uit de hele wereld, heel veel bijzondere foto's en
statistieken. Literatuurverwijzingen naar Vol 1, de bibliografie. Van Apus apus apus t/m de vliegrichtingen rond Zyclone.
Ik had hem binnen een week voor € 39,-
inclusief porto. Wordt op bestelling geprint.
Bestellen:
-
Apus apus liber vol. 2.
Mauersegler. Das ABC des besonderen himmelvogels.
- Apus apus liber vol 1. De
bibliografie.
8.984 literatuurverwijzingen (E)
Gierzwaluwtillen bieden zelden soelaas
23 mei 2023
In 2022 waren er 22 gierzwaluwtillen en 7
faunatorens met totaal 1.029 nestkasten voor de gierzwaluw beschikbaar. In zeven
deels bezette tillen/torens waren totaal ca. 19 kasten bezet.
Het ziet er niet naar uit dat dit type voorziening een efficiënte oplossing zal
zijn voor het verlies van 'natuurlijke' broedplaatsen door sloop, renovatie of
na-isolatie. De kosten zijn hoog, er vindt zelden bezetting plaats en het
percentage bezette kasten per bezette til blijft waarschijnlijk erg laag.
Bezetting gierzwaluwtillen en faunatorens 2013
- 2022
Er waren in 2022 17 tillen "in bedrijf" in het
kader van wet- en regelgeving, zoals voor compensatie van verlies van
broedplaatsen door sloop en renovatie. Daarvan waren twee tillen deels bezet met
7 bezette kasten, van de 659.
Er zijn 10 tillen
als tijdelijke maatregel ingezet, in afwachting van definitieve voorzieningen
zoals neststenen in te renoveren woningen of in nieuwbouw. Slechts twee daarvan
hebben op die wijze (tot nu toe) gefunctioneerd in Zutphen met een paar bezette
kasten. Maar ze zijn toch uit gebruik genomen.
De bezette til van Jaap Schuijt in Heemskerk. Geplaatst
ter compensatie van verwijdering van bezette maar versleten nestkasten op de
kopgevel links.
De overige twaalf tillen zijn gebouwd (veelal
zelf) door "liefhebbers". De eerste in Den Helder in 2013 en de laatste in 2020
in Heemskerk. Van deze tillen was die in IJlst (middenin een bestaande kolonie
met veel "zoekers") tot nu toe de succesvolste met 5 (in 2021) van de 36 kasten
bezet. Maar 'Heemskerk' gaat daar inmiddels dik overheen met 7 - 9 van de 18
bezet in 2023. In Neede en Joure bleef het beperkt tot een enkele bezette kast
en de overige tien tillen bleven ongebruikt.
Dit was de laatste maal dat we hebben geprobeerd
de cijfers bij elkaar te sprokkelen. Dat was weer een hele klus. Inmiddels is
wat mij betreft de trend wel duidelijk. Op de tillenpagina zijn de paragrafen
met tips voor succes maar weggelaten. En ook voor de wet- en regelgever lijkt
het wel duidelijk want de gierzwaluwtil zal niet voorkomen in de
'maatregelencatalogus' van de Kennisdocumenten (zoals Gierzwaluw en Na-isolatie).
Alle details
op de tillenpagina.
Kolonie Maarssen voor 2e maal overhoop
30 april 2023, update 12 mei
In 2019 was er een plan van woningcorporatie
Portaal voor de renovatie van 48 woningen in de Dichterswijk in Maarssen naar
een NOM-project (Nul op de Meter). Er zit een grote kolonie van 30+
gierzwaluwpaartjes.
Om nestelen te voorkomen waren de nestingangen al
dichtgemaakt in de ene helft van de wijk . Maar de bewoners verwierpen het plan
en half juni 2019 werden de dichtgepurde openingen weer opengekrabd.
Hier meer over de 1e
renovatiepoging.
Portaal heeft een nieuw ontwerp gemaakt (zonder in
de tuin geplaatste warmtepompen) dat wel werd geaccepteerd.
In februari 2022 werden 60 nestkasten als
"gewenningsperiode" onder dakgoten opgehangen, de renovatie startte in januari
2022, de dakrenovatie met de gierzwaluwnesten na het broedseizoen. Behalve de 60
kasten zijn er in de 24 kopgevels openingen vrijgehouden voor broeden op de
spouwmuur, is er een optie voor nestelen op het dakbeschot boven de dakgoten en
ook nog een optie onder de kantpannen. Geen van deze vier opties deugt en het
uitgevoerde plan voldoet volgens mij zelfs niet aan een aantal voorschriften in de
ontheffing.
Mijn kritiek op dit plan en het ingediende
verzoek tot handhaving is verhuisd naar de pagina over gierzwaluwen in Maarssen,
zie
Tweede renovatie Dichterswijk-
Maarssen.
Filmpjes
om de winters door te komen
Over de visarend, koekoek en gierzwaluw
A silent spring.
(16 min.).
Terug in het wild
De NPO maakte met Menno Bentveld van o.a.
Vroege Vogels de film "Terug in het wild", waarin een aantal diersoorten
wordt behandeld dat met succes aan een nieuw voortbestaan wordt geholpen.
Vanaf minuut 13.30 is de gierzwaluw aan de beurt met een verhaal over de
succesvolle nestkasten in de Amsterdamse Oranjekerk. Thea Dammen van de
Amsterdamse gierzwaluwwerkgroep en gierzwaluwonderzoeker Gert de Jong
vertellen, begeleid door schitterende beelden, over de vogel en de
dramatische achteruitgang in de stad.
"Terug in het wild 2" op NPO
start.
Torenvalk grijpt gierzwaluw uit nestkast
Unieke opname
Kauw grijpt gierzwaluw uit nestkast
In de kastenkolonie van de Joanneskerk in
Oisterwijk legde Hannie Nilsen nestroof vast door een kauw die een jong
uit de kast pikte. Van binnenuit gefilmd:
Kauw-Oisterwijk.mp4.
Zwarte kraai kan het ook
Ik zag bij de Lutherse kerk in Utrecht dat zwarte kraaien met succes jongen en mogelijk ook invliegende adulten uit de
neststeeningang pikten, zie
verslagje kraaienaanval.
Massale gierzwaluwwegtrek in Engeland
Op 28 juni 2020 werden bij een trektelpost aan
de Engelse oostkust bij Filey ruim 16.000 zuidwaarts trekkende gierzwaluwen
geteld, zie verslag en filmpje
langs de kust trekkend.
Een dag later begon de trek opnieuw, ook weer vanaf 4 uur in de ochtend tot
een uur of 10. Enorme zwermen kwamen in golven laag boven de horizon langs
en rond 12 uur was het zo goed als over. Teller Ben Ward kwam op een
uiteindelijk dagtotaal van 46.026 exemplaren, een nieuw record voor de UK.
Hier in Nederland waren de daklozen en
niet-broeders ook al bijna een week vertrokken en werd het erg stil boven de
kolonies. Rond 10 juli kwamen de niet-broeders weer terug en werden de
schreeuwpartijen langs de nesten hervat. Het is nog te vroeg om al naar
Afrika te gaan. Ze willen alle tijd, tot in de 2e/3e week van juli, benutten
om een broedplaats te vinden.
Nestkasten in Bakoe
In de hoofdstad Bakoe van Azerbeidzjan is een
bijzonder groot nestkastenproject, met wel 400 kasten gerealiseerd. Er zijn
al kasten bezet. Dat wordt gecontroleerd met een mini-camera aan een
snoertje.
30.000 schoorsteengierzwaluwen
In Portland, Oregon, VS komen in de schemering de schoorsteengierzwaluwen (Vaux's
swift) als spreeuwenzwermen aangevlogen voor
Italiaanse bioscoopfilm, trailer
Er draaide een Italiaanse bioscoopfilm
over de gierzwaluw . Met schitterende vliegbeelden van het winterverblijf in
zuidelijk Afrika t/m de broedplaatsen in Rome. Eentje wordt gegrepen door
een torenvalk. Hier de veelbelovende trailer van 4 minuten :
Il Rondoni: eten en slapen in
de lucht .
Geheim gedrag in de lucht
Vertraagde beelden onthullen wat ze in
de lucht doen: buikje krabben, vliegje pakken, vrij worstelen, kop schudden,
paren, verenonderhoud, poten poetsen, luizenjacht..... Sterk vertraagde
filmpjes van
Jean Francois Cornuet.
jaaplangenbach@ziggo.nl
,
Willemstraat 38,
3511 RK, Utrecht
06 - 3849 7474
|